ENDOKRINOLOGIK KASALLIKLARNI ERTA ANIQLASH VA ZAMONAVIY TASHXISLASHNING AHAMIYATI
Keywords:
endokrin tizim, gormonlar, qandli diabet, qalqonsimon bez, insulin, HbA1c, metabolizm, diagnostika.Abstract
Endokrin tizim inson organizmida moddalar almashinuvi, o‘sish va rivojlanish, reproduktiv faoliyat, suv-elektrolit muvozanati hamda energiya almashinuvini boshqarishda muhim ahamiyatga ega. Endokrin bezlar faoliyatining buzilishi qandli diabet, qalqonsimon bez kasalliklari, semirish, buyrak usti bezlari patologiyalari, gipofiz kasalliklari va boshqa ko‘plab kasalliklarning rivojlanishiga sabab bo‘lishi mumkin. Ushbu maqolada endokrin tizimning asosiy kasalliklari, ularning klinik belgilari, zamonaviy laborator va instrumental diagnostika usullari hamda kasalliklarni erta aniqlashning ahamiyati yoritilgan. Ayniqsa, qandli diabetni aniqlashda och qoringa plazma glyukozasi, glikozillangan gemoglobin va glyukozaga tolerantlik testining ahamiyati ko‘rib chiqilgan. Endokrin kasalliklarni o‘z vaqtida aniqlash va to‘g‘ri davolash kasallik asoratlarining oldini olish hamda bemorlarning hayot sifatini yaxshilash imkonini beradi.
References
American Diabetes Association. Standards of Care in Diabetes—2026. Diabetes Care. 2026.
World Health Organization. Diabetes. WHO. 2024.
Melmed S., Auchus R.J., Goldfine A.B., Koenig R.J., Rosen C.J. Williams Textbook of Endocrinology. Elsevier.
Jameson J.L., Fauci A.S., Kasper D.L. Harrison’s Principles of Internal Medicine. McGraw-Hill.
Gardner D.G., Shoback D. Greenspan’s Basic and Clinical Endocrinology. McGraw-Hill.
Kumar P., Clark M. Kumar and Clark’s Clinical Medicine. Elsevier.
Endocrine Society. Clinical Practice Guidelines.
World Health Organization. Global report on diabetes. WHO.
International Diabetes Federation. IDF Diabetes Atlas.
Ross D.S., Burch H.B., Cooper D.S. et al. 2016 American Thyroid Association Guidelines for Diagnosis and Management of Hyperthyroidism. Thyroid.