OILAVIY VA GENDER ZO‘RAVONLIKKA QARSHI KURASH: NAZARIY PARADIGMALAR VA IJTIMOIY ISH AMALIYOTI

OILAVIY VA GENDER ZO‘RAVONLIKKA QARSHI KURASH: NAZARIY PARADIGMALAR VA IJTIMOIY ISH AMALIYOTI

Authors

  • Gulchehra Bektemirova E-mail: gulchehra.bektemirova@gmail.com

Keywords:

oilaviy zo‘ravonlik, gender zo‘ravonlik, ijtimoiy ish, ekologik model, majburlovchi nazorat, patriarxat, himoya orderi, mahalla.

Abstract

Maqolada oilaviy va gender zo‘ravonlik hodisasi ijtimoiy ish nazariyasi nuqtayi nazaridan tahlil qilingan. Feministik, ijtimoiy o‘rganish, resurslar, ekologik, majburlovchi nazorat va interseksional yondashuvlar qiyosiy o‘rganilib, ularning tushuntirish imkoniyatlari va cheklovlari ochib berilgan. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti, BMT tuzilmalari hamda O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining 2018–2023-yillarga oid ma’lumotlari asosida zo‘ravonlikning tarqalishi va tuzilishi baholangan. Tadqiqot natijasida zo‘ravonlikka qarshi kurashning ko‘p darajali (ekologik) modeli va mahalla institutiga tayangan ijtimoiy ish yo‘nalishlari asoslangan.

References

World Health Organization. Violence against women prevalence estimates, 2018. Geneva: WHO, 2021.

Sardinha L., Maheu-Giroux M., Stöckl H., Meyer S.R., García-Moreno C. Global, regional, and national prevalence estimates of physical or sexual, or both, intimate partner violence against women in 2018 // The Lancet. 2022. Vol. 399(10327). P. 803–813.

UNODC, UN Women. Gender-related killings of women and girls (femicide/feminicide): Global estimates of female intimate partner/family-related homicides in 2022. Vienna – New York, 2023.

Dobash R.E., Dobash R.P. Violence Against Wives: A Case Against the Patriarchy. New York: Free Press, 1979.

Walker L.E. The Battered Woman. New York: Harper & Row, 1979.

Bandura A. Social Learning Theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall, 1977.

Heise L.L. Violence against women: An integrated, ecological framework // Violence Against Women. 1998. Vol. 4(3). P. 262–290.

Johnson M.P. A Typology of Domestic Violence: Intimate Terrorism, Violent Resistance, and Situational Couple Violence. Boston: Northeastern University Press, 2008.

Stark E. Coercive Control: How Men Entrap Women in Personal Life. Oxford: Oxford University Press, 2007.

Goode W.J. Force and violence in the family // Journal of Marriage and the Family. 1971. Vol. 33(4). P. 624–636.

Crenshaw K. Mapping the margins: Intersectionality, identity politics, and violence against women of color // Stanford Law Review. 1991. Vol. 43(6). P. 1241–1299.

Galtung J. Violence, peace, and peace research // Journal of Peace Research. 1969. Vol. 6(3). P. 167–191.

Kandiyoti D. Bargaining with patriarchy // Gender & Society. 1988. Vol. 2(3). P. 274–290.

Pence E., Paymar M. Education Groups for Men Who Batter: The Duluth Model. New York: Springer, 1993.

O‘zbekiston Respublikasining "Xotin-qizlarni tazyiq va zo‘ravonlikdan himoya qilish to‘g‘risida"gi Qonuni. 2019-yil 2-sentabr, O‘RQ-561-son.

O‘zbekiston Respublikasining 2023-yil 11-apreldagi O‘RQ-829-son Qonuni (xotin-qizlar va bolalar huquqlarini himoya qilish tizimini takomillashtirish munosabati bilan ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida).

2021-yilda ayollarga nisbatan zo‘ravonlik holatlarining 87 foizi oilada sodir etilgan (IIV ma’lumotlari, AOKA matbuot anjumani). https://www.gazeta.uz/oz/2022/04/27/violence/

Bolaga nisbatan zo‘ravonlik javobgarlikka sabab bo‘ladi // Inson huquqlari bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Milliy markazi. http://nhrc.uz/oz/news/bolaga-nisbatan-zoravonlik-javobgarlikka-sabab-boladi

Downloads

Published

2026-10-01
Loading...