MAQOM SAN’ATIDA XALQ CHOLG’ULARINING TUTGAN O‘RNI
Keywords:
maqom, Shashmaqom, xalq cholg'ulari, tanbur, dutor, sato, doira, nay, maqom yo'llari, ijro an'anasi, nomoddiy madaniy meros.Abstract
Maqolada o‘zbek maqom san’atida xalq cholg’ularining tutgan o‘rni, ularning maqom yo'llari ijrosidagi badiiy-ifoda imkoniyatlari va melodik vazifalari ilmiy-nazariy nuqtai nazardan tahlil qilingan. Tanbur, dutor, sato, nay, qo‘shnay, g’ijjak, chang, doira kabi cholg’ularning Shashmaqom, Xorazm maqomlari va Farg’ona-Toshkent maqom yo'llari tarkibidagi roli, ansambl tuzilishi va ijrochilik an’analari yoritilgan. Shuningdek, maqom cholg’ularining akustik xususiyatlari, ovoz palitrasi va ijro madaniyatining hozirgi bosqichdagi rivojlanish tendensiyalari ko‘rsatib berilgan. Maqola maqom san'atining UNESCO nomoddiy madaniy meros ro‘yxatiga kiritilishi munosabati bilan uning saqlash va targ’ib etish masalalariga ham e’tibor qaratadi.
References
Rajabiy Yu. Shashmaqom. Toshkent: G'afur G'ulom nomidagi nashriyot, 1966. 5 jild.
Rajabov I. Maqom asoslari. Toshkent: G'afur G'ulom nomidagi nashriyot, 2006. 224 b.
Karomatov F.M. O'zbek xalq musiqa merosi. Toshkent: O'qituvchi, 1986. 268 b.
Vizgo T.S. Sredneaziatskie muzikalnie instrumenti pamyatniki iskusstva. M.: Muzika, 1980. 192 s.
Ibrohimov O. O'zbek cholg'ushunosligi. Toshkent: Musiqa, 2018. 312 b.
Matyoqubov O. Maqomot. Toshkent: Musiqa, 2004. 264 b.
Jabborov A. O'zbekiston bastakorlari va musiqa madaniyati. Toshkent: San'at, 2015. 256 b.
Yunusov R. O'zbek maqom san'ati taraqqiyoti. Toshkent: Fan, 2019. 198 b.
Levin T. The Hundred Thousand Fools of God: Musical Travels in Central Asia. Bloomington: Indiana University Press, 1996. 318 p.
During J. The Spirit of Sounds: The Unique Art of Ostad Elahi. Cranbury: Cornwall Books, 2003. 280 p.
UNESCO. Shashmaqom Music. Proclamation of Masterpieces of the Oral and Intangible Heritage of Humanity, 2003.
