INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARI GAZETA SARLAVHALARIDA PRAGMATIK PRESUPPOZITSIYANING TARJIMA MUAMMOLARI VA UNGA DOIR TAVSIYALAR
Keywords:
Internet, gazeta, tarjima, presuppozitsiya, leksik vositalar, sarlavha, grammatik konstruksiya, madaniy birlik, funksional, ommaviy axborot vositalari, ijtimoiy-siyosiy.Abstract
Mazkur maqola bugungi globallashuv davrida ommaviy axborot vositalari, xususan, bosma va elektron gazeta nashrlari jamiyatda axborot almashish, jamoatchilik fikrini shakllantirish hamda ijtimoiy-siyosiy jarayonlarga munosabat bildirish kabi vazifalarni bajaradi. Mazkur jarayonda internet gazeta sarlavhalari alohida ahamiyat kasb etib, axborotni yetkazish bilan birga, sarlavha o‘quvchini matnni o‘qishga undash, uni baholash va muayyan fikrni singdirish kabi funksional xususiyatlarni o‘zida namoyon etadi. Ingliz va o‘zbek internet gazeta sarlavhalarining lingvistik xususiyatlaridan biri sifatida unda presuppozitsion ma’nolarning qo‘llanilishini kirita olamiz. Presuppozitsiya nutqda bevosita ifodalanmagan, ammo gap mazmuni orqali oldindan taxmin qilinadigan, o‘quvchi tomonidan mavjud deb qabul qilinadigan ma’nodir . Ingliz tilidagi sarlavhalarda presuppozitsiya, asosan, leksik vositalar, grammatik konstruksiyalar va madaniy birliklarda o‘z aksini topadi. Bunday yashirin ma’nolarning sarlavhada keltirilishi uning ta’sirchanligini oshiradi, ammo boshqa tilga tarjima qilinganda muayyan muammolarni keltirib chiqaradi.
References
Sayfullayeva R., Mengliyev B., Boqiyeva G., Qurbonova M., Yunusova Z., Abuzalova M. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. – Toshkent.: Fan va texnologiya, 2009. – 416 b.
Teshabayeva D.M., Bakieva G., Isroil M., Toshmuxamedova L., Nuritdinova M., Mahammadaliyev H. Jurnalistika: Medialingvistika va tahrir. – Toshkent: O‘zbekiston davlat ommaviy kommunikatsiya agentligi, 2019. – 522 b.
Yo‘ldoshev I., Sharipova O‘. Tilshunoslik asoslari. – Toshkent: Iqtisod-moliya, 2007. – 192 b.
Абдураҳмонов Ғ., Шоабдураҳмонов Ш.Ш., Ҳожиев А.П. Ўзбек тили грамматикаси. Синтаксис. II том. – Тошкент: Фан, 1976. – 560 б.
Сафаров Ш., Тоирова Г., Нутқнинг этносоциопрагматик таҳлили асослари. Ўқув қўлланма. – Самарқанд: СамДЧТИ, 2007. – 39 б.
Хашимов Г.М. Типология сложных предложений разносистемных языков. – Ташкент: Фан, 1991. – 103 с.
Худойберганова Д. Матннинг антропоцентрик тадқиқи. – Тошкент: Фан, 2013. – 136 б.
Қосимова Н., Файзуллаева Х. Медиа этика. – Тошкент: Ўзбекистон, 2020. – 206 б.
Fairclough N. Media Discourse. – London: The university of Lancaster press, 1995. – 214 p.
Fowler R., Hodge B., Kress G., Trew T. Language and control. – London: Routledge and Kegan Paul, 1979. – P. 157-175.
