GIDROTEXNIKA INSHOOTLARIDA MASOFAVIY MONITORING VA AVTOMATLASHTIRILGAN BOSHQARUV TIZIMLARINI JORIY ETISH
Keywords:
gidrotexnika inshootlari, masofaviy monitoring, avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimi, SCADA tizimi, raqamli texnologiyalar, suv resurslarini boshqarish, sensor tizimlari, real vaqt monitoringi, energiya samaradorligi, sun’iy intellekt, suv xo‘jaligini raqamlashtirish.Abstract
Ushbu maqolada gidrotexnika inshootlarida masofaviy monitoring va avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlarini joriy etishning nazariy va amaliy jihatlari tahlil qilinadi. Zamonaviy raqamli texnologiyalar, sensor tizimlari, SCADA platformalari hamda sun’iy intellekt asosidagi tahlil usullaridan foydalanish orqali suv xo‘jaligi insho.otlarining texnik holatini real vaqt rejimida nazorat qilish, avariyaviy holatlarni oldindan aniqlash va boshqaruv jarayonlarini optimallashtirish imkoniyatlari yoritib beriladi. Tadqiqot davomida gidrotexnika inshootlarida monitoring tizimlarini joriy etish orqali ekspluatatsiya samaradorligini oshirish, inson omilini kamaytirish, suv resurslaridan oqilona foydalanish hamda xavfsizlik darajasini ta’minlash kabi ustun jihatlar asoslab berilgan. Shuningdek, avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlarining nasos stansiyalari, suv omborlari va kanallarda qo‘llanilishi natijasida energiya tejamkorligi, boshqaruv aniqligi va operativ qaror qabul qilish samaradorligi oshishi ko‘rsatib o‘tiladi. Maqolada gidrotexnika inshootlarini boshqarishda masofaviy monitoring tizimlarini joriy etishning istiqbollari va ularning suv xo‘jaligi tizimini raqamlashtirishdagi ahamiyati ilmiy jihatdan asoslab berilgan.
References
Karimov B.R. Gidrotexnika inshootlari ekspluatatsiyasi va monitoringi. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2019.
Rasulov A.A. Suv xo‘jaligi tizimlarini avtomatlashtirish asoslari. – Toshkent: O‘qituvchi, 2020.
Smith J., Brown P. Automation and Control of Water Systems. – New York: Springer, 2018.
Kumar A., Singh R. Smart Water Management Using SCADA Systems. – London: Elsevier, 2021.
Abdukarimov X.A. Gidrotexnika inshootlarining ishonchliligi va xavfsizligi. – Toshkent: Fan, 2017.
Zhou L., Wang Y. Remote Monitoring Technologies in Hydraulic Engineering. – Beijing: Engineering Press, 2020.
Mirzayev S.M. Suv resurslarini boshqarishning zamonaviy usullari. – Toshkent: Innovatsiya, 2022.
Patel K., Sharma D. Artificial Intelligence Applications in Water Resource Management. – Singapore: Springer, 2022.
O‘zbekiston Respublikasi Suv xo‘jaligi vazirligi. Suv xo‘jaligi tizimini raqamlashtirish strategiyasi. – Toshkent, 2021.
World Bank. Digital Technologies for Water Infrastructure Management. – Washington DC, 2020.
