RAQAMLI IDENTIFIKATSIYA TIZIMLARINING BANK XIZMATLARIDAN FOYDALANISHNI SODDALASHTIRISHDAGI O‘RNI
Abstract
Mazkur maqolada raqamli identifikatsiya tizimlarining bank xizmatlaridan foydalanishni soddalashtirishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Tadqiqotda masofaviy biometrik identifikatsiya, Face ID, elektron KYC, ko‘p omilli autentifikatsiya hamda xavfga asoslangan tekshiruv mexanizmlarining bank mijozlariga xizmat ko‘rsatish tezligi, qulayligi va xavfsizligiga ta’siri o‘rganilgan. Raqamli identifikatsiya bank hisobvarag‘ini masofadan ochish, mobil ilovaga ulanish, kartani boshqarish, onlayn kredit olish, parolni tiklash va yuqori xatarli operatsiyalarni tasdiqlash jarayonlarini soddalashtirishi aniqlandi. Shu bilan birga, biometrik ma’lumotlar daxlsizligi, soxta biometrik tasvirlardan himoyalanish, ayrim aholi qatlamlarining raqamli xizmatlardan foydalanishdagi qiyinchiliklari hamda identifikatsiya xatolari kabi muammolar mavjudligi qayd etildi.
References
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Yillik hisobot 2024. Toshkent, 2025.
Financial Action Task Force. Guidance on Digital Identity. Paris: FATF/OECD, 2020.
National Institute of Standards and Technology. NIST SP 800-63-4: Digital Identity Guidelines. Gaithersburg, MD: NIST, 2025.
World Bank. Financial Inclusion for Growth, Returns, and Opportunities for Work: Uzbekistan. Washington, DC, 2025.
O‘zbekiston Respublikasining 2019-yil 2-iyuldagi O‘RQ-547-son Qonuni. “Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida”.
O‘zbekiston Respublikasining 2019-yil 1-noyabrdagi O‘RQ-578-son Qonuni. “To‘lovlar va to‘lov tizimlari to‘g‘risida”.
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2026-yil 21-yanvardagi 3759-son qarori. “Kredit va to‘lov tashkilotlari, to‘lov tizimi operatorlari tomonidan jismoniy shaxslarga masofadan moliyaviy xizmatlar ko‘rsatishda axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlikni ta’minlash hamda frod holatlarining oldini olish bo‘yicha minimal talablar to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida”.
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Bank kartalari bilan bog‘liq firibgarlikning oldini olish bo‘yicha rasmiy bayonot. 2025.
International Organization for Standardization. ISO/IEC 27001:2022. Information Security, Cybersecurity and Privacy Protection — Information Security Management Systems — Requirements. Geneva: ISO, 2022.
Basel Committee on Banking Supervision. Principles for Operational Resilience. Basel: Bank for International Settlements, 2021.
O‘zbekiston Respublikasining 2022-yil 15-apreldagi O‘RQ-764-son Qonuni. “Kiberxavfsizlik to‘g‘risida”.
