OLMOSHLARNING UMUMIY LINGVISTIK XUSUSIYATLARI VA PRAGMATIK FUNKSIYALARINING O‘ZARO MUNOSABATI

Mamajonova Gulnihol G'ulomiddin qizi

OLMOSHLARNING UMUMIY LINGVISTIK XUSUSIYATLARI VA PRAGMATIK FUNKSIYALARINING O‘ZARO MUNOSABATI

Authors

Mamajonova Gulnihol G'ulomiddin qizi Ichki ishlar vazirligi Farg'ona akademik litseyi ingliz tili fani o'qituvchisi

Keywords:

olmosh, umumiy tilshunoslik, pragmalingvistika, semantika, referensiya, deixis, anafora, kommunikativ funksiya, nutqiy vaziyat, kontekst, diskurs, lingvistik tahlil, o‘zbek tili.

Abstract

Mazkur maqolada olmoshlarning umumiy lingvistik xususiyatlari va pragmatik funksiyalarining o‘zaro munosabati zamonaviy tilshunoslikning nazariy-metodologik tamoyillari asosida tahlil qilinadi. Olmoshlarning leksik-grammatik tabiati, semantik xususiyatlari, referensial imkoniyatlari hamda nutqiy faoliyat jarayonida namoyon bo‘ladigan kommunikativ vazifalariga alohida e’tibor qaratiladi. Shuningdek, olmoshlarning deiktik va anaforik xususiyatlari, kontekst bilan munosabati, shaxslararo muloqotni tashkil etishdagi o‘rni hamda ijtimoiy-madaniy omillar ta’sirida yuzaga keladigan pragmatik ma’no qirralari yoritiladi. Tadqiqotda tavsifiy-tahliliy, semantik, kontekstual va pragmatik tahlil metodlaridan foydalanish asosida til birliklarining grammatik shakli, mazmuni va nutqiy qo‘llanishi o‘rtasidagi uzviy aloqadorlik izohlanadi. Tahlil natijalari olmoshlarning kommunikativ qiymati faqat ularning grammatik xususiyatlari bilan belgilanmasligini, balki so‘zlovchining maqsadi, tinglovchining idroki, nutqiy vaziyat va diskurs xususiyatlari bilan ham chambarchas bog‘liqligini ko‘rsatadi. Maqolada olmoshlarni strukturaviy, semantik va pragmatik yondashuvlar uyg‘unligida o‘rganishning nazariy ahamiyati asoslanib, o‘zbek tilshunosligida ularning funksional-pragmatik imkoniyatlarini yanada chuqur tadqiq etish istiqbollari belgilab beriladi.

References

Saussure, F. de. Course in General Linguistics / Translated by W. Baskin. — New York: Philosophical Library, 1959.

Levinson, S. C. Pragmatics. — Cambridge: Cambridge University Press, 1983.

Yule, G. Pragmatics. — Oxford: Oxford University Press, 1996.

Grice, H. P. Studies in the Way of Words. — Cambridge, MA: Harvard University Press, 1989.

Austin, J. L. How to Do Things with Words. — 2nd ed. — Oxford: Clarendon Press, 1975.

Searle, J. R. Speech Acts: An Essay in the Philosophy of Language. — Cambridge: Cambridge University Press, 1969.

Lyons, J. Semantics. Vol. 1–2. — Cambridge: Cambridge University Press, 1977.

Halliday, M. A. K., Hasan, R. Cohesion in English. — London: Longman, 1976.

OLMOSHLARNING UMUMIY LINGVISTIK XUSUSIYATLARI VA PRAGMATIK FUNKSIYALARINING O‘ZARO MUNOSABATI