SUNIY INTELLEKTDAN FOYDALANISHDA INSON HUQUQLARINI HIMOYA QILISHNING XALQARO HUQUQIY ASOSLARI
Abstract
Ushbu maqolada suniy intellekt texnologiyalarining jamiyat hayotiga keng kirib borishi sharoitida inson huquqlarini himoya qilishning xalqaro huquqiy asoslari tahlil qilingan. Tadqiqotda Birlashgan Millatlar Tashkiloti, YUNESKO, Yevropa Kengashi va Yevropa Ittifoqining ushbu sohadagi normativ-huquqiy hujjatlari, xususan, Shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilish bo‘yicha 108+ Konvensiyasi va Suniy intellekt etikasi bo‘yicha tavsiyalar o‘rganilgan. Muallif algoritmik diskriminatsiya, shaffoflik, mas’uliyat va shaxsiy daxlsizlik kabi muammoli masalalarga xalqaro huquq nuqtai nazaridan yondashgan. Maqolada xalqaro standartlarning milliy qonunchilikka integratsiya qilinishi zarurati hamda kelgusida majburiy kuchga ega bo‘lgan global konvensiya ishlab chiqish istiqbollari yoritilgan.
References
Birlashgan Millatlar Tashkiloti. Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi. – Nyu-York: BMT, 1948. – 12, 19-moddalar.
YUNESKO. Suniy intellekt etikasi bo‘yicha tavsiyalar. – Parij: YUNESKO nashriyoti, 2021. – B. 15-22.
Yevropa Ittifoqi. Suniy intellekt to‘g‘risidagi akt (Regulation on Artificial Intelligence). – Bryussel: Yevropa Parlamenti va Kengashi, 2024. – 5-modda.
Yevropa Kengashi. Shaxsiy ma’lumotlarni avtomatlashtirilgan qayta ishlashda shaxslarni himoya qilish to‘g‘risidagi zamonaviylashtirilgan konvensiya (108+). – Strassburg, 2018. – 9-modda.
BMT Iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy huquqlar qo‘mitasi. Raqamli asrda iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy huquqlar to‘g‘risidagi umumiy sharh. – Jeneva: BMT, 2022. – B. 34-38.
Karimov A., Petrov V. Suniy intellekt va huquq: global tendensiyalar. – Toshkent: Huquq dunyosi, 2025. – B. 89-95.
