BOSH MIYA QON TOMIRLARI ATEROSKLEROZI VA BOSH MIYA ATROFIYASI BILAN BOG‘LIQ RUHIY O‘ZGARISHLAR

BOSH MIYA QON TOMIRLARI ATEROSKLEROZI VA BOSH MIYA ATROFIYASI BILAN BOG‘LIQ RUHIY O‘ZGARISHLAR

Authors

  • O’tkirova Durdona Baxtiyorovna Eurasian Multidisciplinary university 2-bosqich talabasi

Keywords:

bosh miya qon tomirlari aterosklerozi, miya atrofiyasi, demensiya, kognitiv buzilish, xotira pasayishi, qarilik psixozi, presenil depressiya, presenil paranoid, Alsgeymer kasalligi, Pik kasalligi, ruhiy o‘zgarishlar

Abstract

Ushbu maqolada bosh miya qon tomirlari aterosklerozi va bosh miya atrofiyasi bilan bog‘liq ruhiy o‘zgarishlarning etiologiyasi, patogenezi, klinik kechishi va asosiy psixopatologik xususiyatlari keng yoritilgan. Bosh miya qon tomirlari aterosklerozi qon tomir devorlarida aterosklerotik blyashkalar shakllanishi, tomirlarning torayishi va elastikligining pasayishi natijasida miya to‘qimalarining qon bilan ta’minlanishi buzilishi bilan tavsiflanadi. Kasallikning dastlabki bosqichlarida bosh og‘rig‘i, bosh aylanishi, quloqda shang‘illash, tez charchash, uyquning buzilishi, diqqat va xotiraning pasayishi kabi belgilar kuzatilishi mumkin. Kasallik rivojlangan sari tafakkur, nutq, harakat faoliyati va emotsional holatda sezilarli o‘zgarishlar yuzaga keladi. Maqolada, shuningdek, qarilik oldi va qarilik davrida uchraydigan ruhiy buzilishlar, presenil depressiya, paranoid holatlar, isterik buzilishlar hamda bosh miya atrofiyasi bilan kechuvchi Alsgeymer va Pik kasalliklarining o‘ziga xos klinik belgilari tahlil qilingan. Ushbu kasalliklarda xotiraning progressiv susayishi, kognitiv faoliyatning buzilishi, nutq va praksisning o‘zgarishi, shaxs xususiyatlarining o‘zgarib borishi hamda kundalik faoliyatni mustaqil bajarish qobiliyatining pasayishiga alohida e’tibor qaratilgan. Shuningdek, kasalliklarning oldini olish, xavf omillarini kamaytirish, qon tomir kasalliklarini o‘z vaqtida aniqlash va bemorlarga kompleks tibbiy-psixiatriya yordamini ko‘rsatishning ahamiyati ko‘rsatib berilgan.

References

World Health Organization. Dementia. WHO Fact Sheet. Geneva: WHO, 2025.

Livingston G., Huntley J., Liu K.Y. va boshqalar. Dementia prevention, intervention, and care: 2024 report of the Lancet standing Commission. The Lancet. 2024;404:572–628.

Alzheimer’s Association. 2025 Alzheimer’s Disease Facts and Figures. Alzheimer’s & Dementia. 2025.

American Heart Association. 2024 Guideline for the Primary Prevention of Stroke. Stroke. 2024.

Harrison’s Principles of Internal Medicine. Cerebrovascular Diseases and Neurodegenerative Disorders. McGraw-Hill Education.

Adams H.P., del Zoppo G., Alberts M.J. va boshqalar. Guidelines for the Early Management of Adults With Ischemic Stroke. Stroke.

Katzung B.G. Basic & Clinical Pharmacology. McGraw-Hill Education.

McKhann G.M., Knopman D.S., Chertkow H. va boshqalar. The diagnosis of dementia due to Alzheimer’s disease. Alzheimer’s & Dementia.

Prince M., Wimo A., Guerchet M. va boshqalar. World Alzheimer Report: The Global Impact of Dementia. Alzheimer’s Disease International.

Sadock B.J., Sadock V.A., Ruiz P. Kaplan & Sadock’s Synopsis of Psychiatry. Wolters Kluwer.

Kasper D.L. va boshqalar. Harrison’s Principles of Internal Medicine. McGraw-Hill.

DeKosky S.T., Marek K. Looking backward to move forward: early detection of neurodegenerative disease. Science.

Downloads

Published

2026-08-01
Loading...