MIELIN QOBIG‘INING NERV IMPULSLARINI O‘TKAZISHDAGI FIZIOLOGIK AHAMIYATI
Keywords:
Nerv tolasi, qo‘zg‘alish, harakat potensiali, mielinli nerv tolasi, mielinsiz nerv tolasi, Ranve bo‘g‘imi, saltator o‘tkazilish, ion kanallari, nerv impulsi, depolyarizatsiya.Abstract
Ushbu annotatsiyada nerv tolalarida qo‘zg‘alishning tarqalish jarayoni zamonaviy fiziologik qarashlar asosida batafsil yoritilgan. Nerv impulslarining hosil bo‘lishi, ularning nerv tolasi bo‘ylab uzatilishi hamda bu jarayonning nerv tolasi tuzilishiga bog‘liqligi ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Mielinli va mielinsiz nerv tolalarining morfologik va funksional farqlari, qo‘zg‘alishning uzluksiz hamda sakrab (saltator) tarqalish mexanizmlari solishtirma asosda ko‘rib chiqilgan. Ranve bo‘g‘imlarida ion kanallarining yuqori zichlikda joylashuvi harakat potensialining tez va ishonchli o‘tishini ta’minlashi asoslab berilgan.
Shuningdek, nerv tolalarida qo‘zg‘alishning o‘tkazilish qonunlari — anatomik va fiziologik uzluksizlik, ikki tomonlama o‘tkazilish va nerv tolalarining nisbiy charchamaslik xususiyatlari keng yoritilgan. Energiya sarfi, ion almashinuvi va membrana jarayonlarining ahamiyati ochib berilib, mielinli tolalarning biologik samaradorligi ta’kidlangan. Mazkur annotatsiya nerv tizimi faoliyatini tushunishda muhim nazariy asos bo‘lib, tibbiyot va biologiya yo‘nalishidagi talabalar uchun katta ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.
References
Ganong W.F. Review of Medical Physiology. — New York: McGraw-Hill Education, 2018.
Guyton A.C., Hall J.E. Textbook of Medical Physiology. — Philadelphia: Elsevier, 2021.
Kandel E.R., Schwartz J.H., Jessell T.M. Principles of Neural Science. — New York: McGraw-Hill, 2021.
Kostyuk P.G., Kryzhanovskiy G.N. Fiziologiya nerv tizimi. — Moskva: Meditsina, 2016.
Purves D., Augustine G.J., Fitzpatrick D. Neuroscience. — Oxford: Oxford University Press, 2018.
Sherwood L. Human Physiology: From Cells to Systems. — Boston: Cengage Learning, 2019.
Tortora G.J., Derrickson B.H. Principles of Anatomy and Physiology. — Hoboken: Wiley, 2020.
Vvedenskiy N.Ye. Nerv jarayonlarining fiziologiyasi. — Sankt-Peterburg: Nauka, 2015.
Xolmatov K., Karimov A. Odam va hayvonlar fiziologiyasi. — Toshkent: O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi, 2017.
Yuldashev A., Rasulov B. Normal fiziologiya. — Toshkent: Abu Ali ibn Sino nomidagi tibbiyot nashriyoti, 2020.
