Global Sciences jurnali – bu fan va texnologiyaning turli sohalarida olib borilayotgan zamonaviy tadqiqotlarni yoritishga ixtisoslashgan xalqaro ilmiy nashr. Jurnalning asosiy maqsadi – global ilmiy hamjamiyatni birlashtirish va ilg‘or ilmiy g‘oyalarni ommalashtirishdir. Jurnal olimlar, tadqiqotchilar, o'qituvchilar, talabalar va innovatsiyalar bilan qiziqadigan barcha mutaxassislar uchun mo‘ljallangan. Unda chop etilgan maqolalar ilmiy hamjamiyat uchun bilim manbai bo‘lib xizmat qilish bilan birga, jahon ilm-fani rivojlanishining muhim yo‘nalishlarini aniqlashga yordam beradi.
TASVIRIY SAN’AT FANINI UMUMIY O‘RTA MAKTABDA O‘QITISH METODIKASINING NAZARIY VA AMALIY ASOSLARI.
Mazkur ilmiy maqolada umumiy o‘rta ta’lim maktablarida tasviriy san’at fanini o‘qitish metodikasining nazariy va amaliy jihatlari yoritilgan. Tasviriy san’at fanining o‘quvchilarda estetik didni shakllantirish, ijodiy fikrlashni rivojlantirish hamda milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat ruhini tarbiyalashdagi o‘rni tahlil qilingan. Shuningdek, fan mashg‘ulotlarini tashkil etishda zamonaviy pedagogik texnologiyalar, interfaol metodlar va integratsiyalashgan yondashuvlarning samaradorligi asoslab berilgan.
BO‘LAJAK BOSHLANG‘ICH SINF O‘QITUVCHILARIDA NUTQ MADANIYATINI RIVOJLANTIRISH METODLARI
Mazkur maqolada bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarida nutq madaniyatini rivojlantirishning pedagogik-psixologik asoslari, zamonaviy metodlari hamda innovatsion yondashuvlari tahlil qilinadi. Nutq madaniyatining o‘qituvchi kasbiy kompetensiyasidagi o‘rni, kommunikativ kompetensiyani shakllantirish mexanizmlari va interfaol metodlarning samaradorligi yoritilgan. Shuningdek, oliy ta’lim jarayonida talabalar nutqini rivojlantirishda dialogik ta’lim, muammoli ta’lim, kreativ topshiriqlar va axborot texnologiyalaridan foydalanish masalalari ilmiy manbalar asosida ochib berilgan. Tadqiqot davomida nutq madaniyatini rivojlantirishning amaliy usullari hamda metodik tavsiyalar ishlab chiqilgan.
TARIX FANINI O’QITISHDA SHARQ ALLOMALARINING DIDAKTIK QARASHLARI
Ushbu maqolada Sharq olimlarining didaktik qarashlari asosida tarix faniga qiziqtirish metodikasini o‘rganishga bag‘ishlangan. Tarix fani o‘quvchilarning tafakkurini rivojlantirish, ularning tarixiy tafakkurini shakllantirishda muhim ahamiyatga ega bo‘lib, an’anaviy va zamonaviy didaktik usullarni o‘zgartirishni talab qiladi. Maqolada Sharq olimlarining tarixiy bilimlar, ta’lim va tarbiya haqidagi fikrlarini tahlil qilib, ularning metodik jihatlari haqida so‘z boradi. O‘quvchilarning tarix fani bilan qiziqishlarini oshirishda didaktik usullarni to‘g‘ri qo‘llash, motivatsiya yaratish, va ijodiy yondashuvlarning ahamiyati ko‘rsatib o‘tiladi. Shu bilan birga, maqolada tarix faniga qiziqtirishda o‘qituvchilarning roli, o‘quv jarayonida zamonaviy texnologiyalarni qo‘llashning ahamiyati ham o‘rganiladi.
FAVQULODDA VAZIYATLARDA TIBBIY YORDAM KO'RSATISH TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISHNING ZAMONAVIY ILMIY VA AMALIY JIHATLARI
Ushbu ilmiy maqolada favqulodda vaziyatlarda tibbiy yordam ko'rsatish tizimining nazariy asoslari, amaliy muammolari va ularni hal qilishning innovatsion yo'llari keng qamrovda tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi tabiiy ofatlar, texnogen halokatlar va boshqa kutilmagan vaziyatlarda aholi salomatligini himoya qilish mexanizmlarini takomillashtirishdan iborat. Maqolada triaj tizimi, dastlabki tibbiy yordam ko'rsatish protokollari, zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining o'rni, shuningdek, tibbiyot xodimlarining psixologik tayyorgarligi masalalari yoritilgan. Tadqiqot natijalariga ko'ra, tibbiy yordam ko'rsatish jarayonini optimallashtirish, xalqaro standartlarni joriy etish va kadrlar malakasini oshirish orqali jabrlanganlarning o'lim va nogironlik ko'rsatkichlarini sezilarli darajada kamaytirish mumkinligi ilmiy asoslab berilgan.
BOLALAR ADABIYOTINI O‘QITISHDA INTERFAOL METODLARNING SAMARADORLIGI
Mazkur maqolada bolalar adabiyotini o‘qitish jarayonida interfaol metodlardan foydalanishning ilmiy-pedagogik asoslari tahlil qilinadi. Interfaol yondashuvlarning o‘quvchilar bilish faoliyatini faollashtirish, badiiy matnni chuqur anglash, mustaqil va tanqidiy fikrlashni rivojlantirishdagi o‘rni yoritiladi. Shuningdek, zamonaviy ta’lim texnologiyalari bilan uyg‘un holda interfaol metodlarning samaradorligi asoslab beriladi.
BOLALAR ADABIYOTINI O‘QITISHDA DIDAKTIK TAMOYILLAR VA O‘QUVCHI SHAXSINI SHAKLLANTIRISH
Mazkur maqolada bolalar adabiyotini o‘qitish jarayonida didaktik tamoyillarning o‘quvchi shaxsini shakllantirishdagi o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. Ta’lim jarayonida badiiy asarlarni o‘rganish orqali o‘quvchilarda estetik did, ma’naviy qadriyatlar va mustaqil fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirish masalalari yoritiladi. Shuningdek, zamonaviy pedagogik yondashuvlar asosida bolalar adabiyotini o‘qitish samaradorligini oshirish yo‘llari ilmiy jihatdan asoslanadi.
BOLALAR ADABIYOTINI O‘QITISHDA DIDAKTIK TAMOYILLARNING PEDAGOGIK AHAMIYATI
Mazkur maqolada bolalar adabiyotini o‘qitish jarayonida didaktik tamoyillarning nazariy va amaliy ahamiyati tahlil qilinadi. Shuningdek, ta’lim jarayonida didaktik yondashuvlarning o‘quvchilar badiiy-estetik tafakkurini rivojlantirishdagi o‘rni, kitobxonlik madaniyatini shakllantirishdagi pedagogik imkoniyatlari yoritiladi. Zamonaviy pedagogik texnologiyalar bilan integratsiyalashgan holda bolalar adabiyotini o‘qitish samaradorligini oshirish yo‘llari ilmiy asosda ko‘rib chiqiladi.
SONLARNING BO‘LINISH BELGILARI VA ULARNI KELTIRIB CHIQARISH
Sonlarning bo‘linish belgilari arifmetika va sonlar nazariyasining poydevor tushunchalaridan biri hisoblanadi. Amaldagi o‘quv adabiyotlarida asosan cheklangan sondagi elementar sonlarning 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10 bo‘linish qoidalari yoritilgan. Mazkur maqolada an’anaviy yondashuvlardan farqli o‘laroq, ixtiyoriy natural son uchun bo‘linish alomatlarini keltirib chiqarishning universal usuli tadqiq etiladi.
IKKINCHI TARTIBLI EGRI CHIZIQLARNI KANONIK KO‘RINISHGA KELTIRISH VA TURINI ANIQLASH BO 'YICHA MISOLLAR VA ULARNING TURLI YECHIMLARI
Mazkur maqolada analitik geometriya kursining muhim bo‘limlaridan biri bo‘lgan ikkinchi tartibli egri chiziqlar tenglamalarini klassik va zamonaviy usullar yordamida kanonik shaklga keltirish masalalari tadqiq etilgan. Maqolada koordinatalar sistemasini almashtirish hamda invariantlar nazariyasiga asoslangan soddalashtirish algoritmlari amaliy misollar va ularning batafsil yechimlari orqali ko‘rsatib berilgan.
UCHBURCHAKNING YUZINI HISOBLASHGA OID ASOSIY FORMULALAR VA ULARNING ISBOTLARI
Mazkur maqolada uchburchak yuzasini hisoblashning fundamental formulalari hamda ularning qat’iy matematik isbotlari tahlil qilingan. So‘nggi yillarda fan olimpiadalari va nufuzli tanlovlarda formulalarning kelib chiqishi hamda ularning nostandart qo‘llanilishiga oid topshiriqlar ko‘p uchrayotganini inobatga olgan holda, mavzuning nazariy va amaliy jihatlari tizimli ravishda yoritib berilgan.
"YANGILANGAN KONSTITUTSIYA -YOSHLAR ONGI VA MADANIYAT SHAKLLANISHINING HUQUQIY ASOSI"
Maqolada O'zbekistonning yangilangan Konstitutsiyasi yoshlar ongi va madaniyatini shakllantirishdagi fundamental huquqiy asos sifatida tahlil qilinadi. Unda yoshlarning huquq va erkinliklari, ularning jamiyatdagi o'rni va rivojlanishi uchun yaratilgan shart-sharoitlar atroflicha ko'rib chiqiladi. Muallif Konstitutsiyaning yosh avlodda vatanparvarlik, huquqiy madaniyat va fuqarolik pozitsiyasini mustahkamlashdagi ahamiyatini yoritadi. Shuningdek, Konstitutsiyaviy normalarning yoshlar tarbiyasi va ma'naviy kamolotiga ta'siri ilmiy-nazariy jihatdan asoslanadi.
RASSOM ALISHER ALIKULOV IJODIDA MILLIYLIK VA TARIXIY TAFAKKUR
Mazkur maqolada A.Aliqulovning ijodiy faoliyati hamda uning ijodiy yo‘nalishi, badiiy tafakkuri va asarlarida milliylikning aks etishi tahlil qilinadi. Rassomning asarlaridagi mavzular, uslubiy xususiyatlari va milliy sanʼatga qoʻshgan hissasi koʻrib chiqiladi.
BUHORO ZARGARLIK SAN’ATI: MAKTABI VA XUSUSIYATLARI.
Ushbu maqolada oʻzbek milliy amaliy san’atining muhim yoʻnalishi hisoblangan zargarlik san’atining tarixiy taraqqiyoti Buxoro, Xiva, Samarqand, Qoʻqon va Toshkent zargarlik maktablarining oʻziga xos uslubiy xususiyatlari haqida so`z yuritiladi. Tadqiqot davomida tarixiylik, qiyosiy tahlil va san’atshunoslik metodlaridan foydalanildi. Natijada zargarlik san’ati xalqning estetik qarashlari, urf-odatlari hamda milliy identifikatsiyasini shakllantiruvchi muhim madaniy meros ekani asoslandi.
AMIR TEMUR DAVRIDA BUYUK IPAK YO'LINING AHAMIYATI
Amir Temur davrida Buyuk ipak yo'lining ijtimoiy-iqtisodiy hamda tarixiy ahamiyatini shuningdek, bu davrda savdo-sotiq ishlari haqida yozilgan maqola hisoblanadi.
Peach (Prunus persica L.) is one of the most important fruit crops widely cultivated in many countries around the world. This crop is distinguished by its high productivity, nutritional value, and economic significance. However, various fungal, bacterial, and viral diseases, as well as insect pests, cause serious damage to both the quantity and quality of peach yields. This article analyzes the major diseases and pests of peach plants, their biological characteristics, distribution, degree of damage, and modern control methods. The research findings indicate that the implementation of integrated pest management systems plays a crucial role in maintaining productivity and ensuring environmental safety. Based on international and local scientific sources, the article highlights the main phytopathological and entomological problems encountered in peach plantations.
BUYUK BRITANIYANING MUSTAMLAKACHILIK SIYOSATI.
Ushbu maqolada Buyuk Britaniyaning mustamlakachilik siyosatining vujudga kelishi,uning shakillanish bosqichlari, asosiy yo’nalishlari va maqsadlari hamda Osiyo va Afrikadagi mamlakatlaridagi faoliyati tahlil qilinadi.Shuningdek,mustamlakachilik siyosatining ijobiy va salbiy oqibatlari,milliy ozodlik harakatlarining yuzaga kelishi va Britaniya imperiyasining zaiflashishiga ta’sir etgan omillar ilmiy manbalar asosida tahlil etiladi
ОСНОВНЫЕ МОДЕЛИ ИНТЕРПРЕТАЦИИ РОМАНА М.А. БУЛГАКОВА «МАСТЕР И МАРГАРИТА» В СОВРЕМЕННОМ ФАНФИКШНЕ
В статье исследуются основные модели интерпретации романа М.А. Булгакова «Мастер и Маргарита», представленные в современном фанфикшне. Рассматриваются особенности переосмысления художественных образов, развития сюжетных лакун, трансформации философской проблематики и модернизации художественного пространства произведения в условиях цифровой культуры XXI века. Особое внимание уделяется интертекстуальному взаимодействию фанатских текстов с романом-первоисточником, а также роли читателя как активного субъекта литературной коммуникации. Установлено, что современный фанфикшн выступает одной из форм рецепции классического литературного наследия, обеспечивая актуализацию булгаковского текста в новом культурном контексте.
RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA BUXGALTERIYA HISOBI VA MOLIYAVIY HISOBOTNI XALQARO STANDARTLAR ASOSIDA TAKOMILLASHTIRISH
Mazkur maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida buxgalteriya hisobi va moliyaviy hisobot tizimini xalqaro moliyaviy hisobot standartlari (IFRS) asosida takomillashtirishning nazariy va amaliy jihatlari tadqiq etilgan. Raqamlashtirish jarayonlarining buxgalteriya hisobiga ta’siri, avtomatlashtirilgan axborot tizimlarining afzalliklari hamda xalqaro standartlarni joriy etishning ahamiyati tahlil qilingan. Shuningdek, O‘zbekistonda buxgalteriya hisobini raqamlashtirish jarayonida yuzaga kelayotgan muammolar aniqlanib, ularni bartaraf etish bo‘yicha ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.
BANKLARDA KIBERXAVFSIZLIKNI TA'MINLASHNING DOLZARB MASALALARINING MUHIM PRINSPLARI
Ushbu maqolada zamonaviy bank tizimida kiberxavfsizlikni ta'minlashning dolzarb masalalari tahlil qilingan. Raqamli transformatsiya jarayonida banklarga qaratilgan kiberhujumlar soni va murakkabligi ortib borayotgani, shuningdek, ushbu tahdidlarning moliyaviy barqarorlikka ta'siri ko'rib chiqilgan. Tadqiqotda xalqaro standartlar (ISO 27001, NIST), sun'iy intellektga asoslangan himoya tizimlari va xodimlarning kiberxavfsizlik madaniyati masalalari yoritilgan. Natijalar shuni ko'rsatadiki, ko'p bosqichli autentifikatsiya, real vaqtda monitoring va doimiy xavf-xatarlarni baholash tizimlarini joriy etish banklarning himoya darajasini 40 foizgacha oshiradi. Maqolada O'zbekiston bank sektoridagi kiberxavfsizlikni takomillashtirish bo'yicha amaliy tavsiyalar berilgan.
SHAXS MULOQOT MADANIYATINING SHAKLLANISHIDA MANTIQNING O’RNI
Mazkur maqolada shaxs muloqot madaniyatining shakllanishida mantiqning tutgan o‘rni ijtimoiy-falsafiy nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Shuningdek, mantiqning shaxsning nutq madaniyati va shu bilan birga ijtimoiy munosabatlar tasiri falsafiy jihatdan ochib beriladi. Tadqiqot natijasida mantiqiy tafakkurni rivojlanishi bevosita shaxs muloqot madaniyatini yuksaltirishning muhim sharti ekanligi asoslanadi.
SALOMAT VAFONING “TUTILGAN OY” HIKOYASI TAHLILI¬
Ushbu maqolada Salomat Vafoning “Tutilgan oy” hikoyasining g‘oyaviy-badiiy xususiyatlari, obrazlar tizimi hamda asarda yoritilgan tarixiy va ijtimoiy masalalar tahlil qilinadi. Hikoyada ayol taqdiri, muhabbat, erkinlik va zulm mavzulari chuqur badiiy talqin etilgan. Asarning markaziy qahramoni Oybibi obrazi orqali inson qadri, or-nomus va adolat masalalari ochib beriladi.­
O‘ZBEKISTON SHAROITIDA MEVALI CHIPS ISHLAB CHIQARISHNING TEXNOLOGIK VA IQTISODIY TAHLILI
Ushbu maqolada O‘zbekiston sharoitida mahalliy mevalardan mevali chips ishlab chiqarishning texnologik va iqtisodiy jihatlari tahlil qilingan. Tadqiqotning asosiy maqsadi mahalliy xomashyolar asosida yuqori sifatli, raqobatbardosh hamda iqtisodiy samarador mevali chips mahsulotlarini ishlab chiqarish texnologiyasini takomillashtirishdan iborat. Ish jarayonida olma, o‘rik, qovun kabi hududda keng yetishtiriladigan mevalarning fizik-kimyoviy tarkibi, quritish jarayonidagi namlik yo‘qotish ko‘rsatkichlari hamda tayyor mahsulotning organoleptik xususiyatlari o‘rganildi. Tadqiqot davomida konvektiv va infraqizil quritish usullarining texnologik samaradorligi taqqoslandi hamda optimal quritish rejimlari aniqlandi. Quritish harorati va davomiyligining mahsulot sifati, rang ko‘rsatkichi, ta’m xususiyatlari va biologik faol moddalarning saqlanishiga ta’siri baholandi. Shuningdek, ishlab chiqarish jarayonining iqtisodiy tahlili amalga oshirilib, xomashyo sarfi, energiya xarajatlari, mahsulot tannarxi va rentabellik darajasi hisoblab chiqildi. Tadqiqot natijalari mahalliy mevalardan tayyorlangan chips mahsulotlari yuqori oziqaviy qiymatga ega ekanligini hamda zamonaviy quritish texnologiyalarini qo‘llash mahsulot sifatini oshirish bilan bir qatorda ishlab chiqarish samaradorligini ham yaxshilashini ko‘rsatdi. Taklif etilgan texnologiya import o‘rnini bosuvchi, ekologik toza va eksportbop oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarishda muhim ahamiyat kasb etadi.
BALIQCHILIK TEXNOLOGIYASI VA OZIQ OVQAT XAVFSIZLIGI
Ushbu maqolada baliqchilik texnologiyasi va baliq maxsulotlarining asosiy ko’rsatkichlaridan bo’lgan sifatini yaxshilashga qaratilgan zamonaviy yondashuvlar va samarali chora-tadbirlar tahlil qilinadi. Aynan, baliqni yetishtirish, ovlash, saqlash, qayta ishlash hamda iste’molchiga yetkazish jarayonlarida sifat ko‘rsatkichlarini yuqori darajada oshirish omillari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, mahsulot xavfsizligini ta’minlash, sanitariya-gigiyena talablariga rioya qilish va innovatsion texnologiyalarni joriy etishning ahamiyati yoritiladi. Tadqiqot natijalariga asoslanib, baliq mahsulotlarining sifatini oshirish va ularning bozor sharoitida raqobatbardoshligini kuchaytirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARDA IJODIY TAFAKKURNI RIVOJLANTIRISH METODLARI
Maktabgacha yoshdagi bolalarda ijodiy tafakkurni rivojlantirish bugungi pedagogikaning dolzarb masalalaridan biridir. Ushbu maqolada ijodiy tafakkurning nazariy asoslari, uni rivojlantirishning asosiy metodlari – ijodiy o‘yinlar, muammoli vaziyatlar, loyiha faoliyati, konstruktiv modellashtirish va sensor-tajribaviy mashg‘ulotlar tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, ushbu metodlar bolalarda mustaqil fikrlash, muammolarni nostandart hal qilish va moslashuvchanlik ko‘nikmalarini rivojlantiradi. Maqolada maktabgacha ta’lim tashkilotlari pedagoglari va ota-onalar uchun amaliy tavsiyalar ham keltirilgan.
INFORMATIKA FANINI STEAM YONDASHUVI ASOSIDA O‘QITISH
Ushbu maqolada informatika fanini zamonaviy ta’lim yondashuvlaridan biri hisoblangan STEAM konsepsiyasi asosida o‘qitishning nazariy va amaliy asoslari tahlil qilingan. STEAM (Science, Technology, Engineering, Art, Mathematics) yo‘nalishlari integratsiyasi orqali informatika fanini o‘qitishning afzalliklari, o‘quvchilarning kreativlik, tanqidiy fikrlash va muammolarni hal qilish ko‘nikmalarini rivojlantirishdagi ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, elektron platformalardan foydalanishning samaradorligi va informatika darslarini interaktiv tashkil etish imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijalarida informatika ta’limida STEAM yondashuvini qo‘llash o‘quvchilarning motivatsiyasini oshirishi, mustaqil bilim olish ko‘nikmalarini shakllantirishi va kasbiy yo‘nalishda ijodkorlikni rivojlantirishga xizmat qilishi asoslab berilgan.
GEOMETRIYA VA ALGEBRA FANLARINI O‘QITISHDA MULTIMEDIA DASTURLARI IMKONIYATLARIDAN FOYDALANISH. GEOGEBRA DASTURI.
Axborot texnologiyalari rivojlangan hozirgi davrda darslarni qiziqarli va tushunarli tashkil etish interaktiv dasturlarga bog‘liq. Mazkur maqola dars jarayonlarida multimedia vositalarining ahamiyatini yoritishga hamda o‘quvchilarga mavzu mohiyatini chuqurroq tushuntirishda GeoGebra dasturining o‘ziga xos imkoniyatlarini ko‘rsatib berishga bag‘ishlanadi.
ALGEBRA FANI MAVZULARINI MUSTAHKAMLASHDA KELTIRIB CHIQARISH USULINI QO‘LLASH AHAMIYATI.
Mazkur maqolada algebra darslarida matematik qonuniyatlar, teorema va formulalarni keltirib chiqarish usulining didaktik ahamiyati hamda uni amaliyotda qo‘llash metodikasi tahlil qilingan. Keltirib chiqarish metodi orqali o‘quvchilarning mavhum matematik tushunchalarni chuqur anglashi, mantiqiy fikrlash qobiliyatini rivojlantirishi hamda nazariy bilimlarni mustahkamlashi ko‘rsatib berilgan. Shuningdek, ushbu yondashuvning ta’lim samaradorligini oshirishdagi va pedagogning bilimni tizimli yetkazib berishdagi roli xususida tegishli xulosalar ilgari surilgan.
ГИГИЕНИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ ЧРЕЗМЕРНОГО ИСПОЛЬЗОВАНИЯ СМАРТФОНОВ И ПЛАНШЕТОВ
В статье рассматриваются гигиенические аспекты чрезмерного использования смартфонов и планшетов среди детей и подростков. Анализируются современные данные о влиянии цифровых устройств на зрительную систему, опорно-двигательный аппарат, психоэмоциональное состояние, когнитивные функции и режим сна. Проведено условное наблюдательное исследование среди школьников 11–16 лет с оценкой экранного времени и связанных с ним функциональных нарушений. Особое внимание уделяется вопросам цифровой гигиены и профилактическим мерам, направленным на снижение риска развития нарушений здоровья у подрастающего поколения.
MILLIY QADRIYATLARGA ASOSLANGAN TARBIYAVIY TIZIMNI LOYIHALASHNING NAZARIY-PEDAGOGIK TAMOYILLARI
Ushbu maqolada milliy qadriyatlarga asoslangan tarbiyaviy tizimni loyihalashning nazariy-pedagogik tamoyillari kompleks tarzda tahlil qilinadi. Tadqiqotda milliy qadriyatlar tushunchasining falsafiy, sotsiologik va pedagogik talqinlari, ularning ta’lim-tarbiya jarayoniga tatbiq etilishining metodologik asoslari hamda tarbiyaviy tizimni loyihalashda milliy qadriyatlarni markaziy mezon sifatida belgilashning ilmiy asoslari o‘rganilgan. Maqolada «milliy qadriyat», «qadriyatga yo‘naltirilgan tarbiya» va «tarbiyaviy tizim loyihasi» tushunchalari aniqlashtirilib, ularning o‘zaro munosabati ko‘rsatilgan. Muallif tomonidan ishlab chiqilgan sakkiz tamoyilga asoslangan milliy qadriyatli tarbiyaviy tizim modeli, uning tarkibiy komponentlari va amaliy tatbiq mexanizmlari batafsil yoritilgan. Tajriba-sinov ishlari natijalari ushbu tamoyillar asosida qurilgan tarbiyaviy dasturlarning o‘quvchilarda milliy o‘zlik anglash, ma’naviy yetuklik va fuqarolik faolligini sezilarli darajada rivojlantirishini tasdiqlaydi.
O‘ZBEKISTONDA TA’LIM TENDENSIYALARI VA ZAMONAVIY INTEGRATSIYA UYG‘UNLIGI
Ushbu maqolada O‘zbekistonda ta’lim sohasidagi zamonaviy tendensiyalar va ularning global integratsiya jarayonlari bilan uyg‘unlashuvining nazariy hamda amaliy jihatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda milliy ta’lim tizimidagi islohotlarning bosqichlari, xalqaro ta’lim standartlari (Bologna jarayoni, PISA, TIMSS) bilan integratsiya darajasi va ushbu jarayonning ta’lim sifatiga ta’siri o‘rganilgan. Maqolada raqamlashtirish, inklyuziv ta’lim, kasbiy ta’lim modernizatsiyasi va xalqaro hamkorlik kabi ustuvor yo‘nalishlar qiyosiy-tahliliy nuqtai nazardan ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, O‘zbekiston ta’lim tizimining kuchli va zaif tomonlari, imkoniyatlari va tahdidlari SWOT tahlili asosida baholanib, integratsiya uyg‘unligini ta’minlashning samarali modeli taklif etilgan. Tadqiqot natijalari milliy ta’lim siyosatini takomillashtirish va xalqaro hamkorlikni kengaytirishda nazariy asos bo‘lib xizmat qiladi.
ТЕНДЕНЦИИ ОБРАЗОВАНИЯ В УЗБЕКИСТАНЕ И ГАРМОНИЯ СОВРЕМЕННОЙ ИНТЕГРАЦИИ: СИСТЕМНЫЙ АНАЛИЗ И ПЕРСПЕКТИВЫ
Ushbu maqolada O‘zbekistondagi ta’lim tendensiyalari tizimli tahlil qilinib, milliy ta’lim siyosatining global integratsiya talablari bilan uyg‘unligini ta’minlashning yangi nazariy-amaliy yondashuvlari ishlab chiqilgan. Maqolada ta’limda raqobatbardoshlik, fuqarolik kompetentligi va kasbiy tayyorgarlik kabi asosiy tendensiyalar sinergiya modeli orqali tahlil etilgan. O‘zbekistonning xalqaro ta’lim indekslari (EPI, GEI, HCI) bo‘yicha pozitsiyasi baholanib, tizimli o‘zgarishlar uchun prioritet yo‘nalishlar belgilangan. Tadqiqotda taklif etilgan «uch o‘q» integratsiya modeli - raqobatbardoshlik, madaniy o‘ziga xoslik va texnologik salohiyat - O‘zbekiston uchun muvozanatli ta’lim rivojlanishini ta’minlashning samarali konseptual asosi sifatida asoslab berilgan.
KASB-HUNAR TA’LIMI MUASSASALARI TALABALARIGA MATEMATIKA FANINI O‘QITISHDA INTERFAOL USULLARNING AHAMIYATI
Ushbu maqolada bo‘lajak yosh muhandislarga matematika fanini o‘qitishning samaradorligini oshirishda interfaol metodlarning o‘rni tahlil qilinadi. An’anaviy ma’ruza darslaridan voz kechib, vizuallash, muammoli ta’lim va zamonaviy AKT vositalarini dars jarayoniga tatbiq etish masalalari yoritilgan.
STEAM TA'LIM MOHIYATI RETROSPEKTIV VA G‘OYANI TARIXIY RETROSPEKTIV TAHLIL QILISH
Maqolada STEAM ta'limi kontseptsiyasining paydo bo'lishi va mohiyatiga oid ma'lumotlar keltirilgan va STEAM ta'limi g'oyasi tarixiy retrospektsiyada tahlil qilingan. Kontseptsiya ta'rifining zamonaviy qarashlarini aniqlash uchun "STEAM ta'limi" atamasini talqinqilishning turli xil yondashuvlari tahlil qilinadi. Maqolada STEAM-ta'lim tushunchasi, mohiyati va ko'rinishi haqida ma'lumot berilgan, STEAM-ta'lim g'oyasi tarixiy retrospektivda tahlil qilingan. "STEAM-ta'lim" atamasini ta'riflashning zamonaviy qarashlarini ochib berish uchun turli xil yondashuvlar tahlil qilinadi.
ASAL O‘TI (STEVIA REBAUDIANA) O‘SIMLIGINI INVITRO SHAROITIDA KO‘PAYTIRISH
Biotexnologiya usulida o’simliklarni ko’paytirish yo’nalishida olib borilayotgan ilmiy ishlar natijalari atrof muhitning ekstremal omillariga chidamli bo’lgan qishloq xo’jaligi o’simliklarini tanlash va yaratish aholini oziq ovqatga bo’lgan ehtiyojini qondirishda, sho’rlanish hamda suv tanqisligi tufayli cho’llashib borayotgan ekin maydonlarini saqlab qolishda fan yo’nalishida olib borilayotgan ushbu tadqiqotlar natijalari alohida bir ulush bo’lib xizmat qiladi. O‘simliklarni turli sharoitda, jumladan, In vitro sharoitida o’rganish asosida o’sish va rivojlanishini idora etishning samarali imkoniyatlarini aniqlash mumkin. Bu o’simliklarni ko’pgina tashqi stress omillardan himoya qilish mexanizmlarini yaratish imkonini beradi.
METHODOLOGY OF USING ARTIFICIAL INTELLIGENCE TOOLS (CHATBOTS, ADAPTIVE SYSTEMS, GENERATIVE MODELS) IN TEACHING PEDAGOGICAL DISCIPLINES
This article examines the methodology of using artificial intelligence tools - specifically chatbots, adaptive learning systems, and generative AI models - in teaching pedagogical disciplines at higher educational institutions. The rapid development of AI technologies has created both unprecedented opportunities and significant challenges for teacher education. While AI tools are already transforming many sectors of education, their systematic integration into the teaching of pedagogy, didactics, educational psychology, and teaching methodology remains theoretically underdeveloped and practically inconsistent. The purpose of the article is to develop a methodological framework for the purposeful, pedagogically grounded, and ethically responsible use of AI tools in pedagogical disciplines. The research draws on international scholarly literature on AI in education, learning analytics, and human-computer interaction, as well as the works of Uzbek scholars who have studied educational technology, innovative teaching methods, and the modernization of pedagogical preparation. The article classifies AI tools into three functional categories - conversational AI (chatbots and large language models), adaptive learning systems, and generative AI for content creation - and analyses the specific methodological possibilities and limitations of each category in the context of pedagogical disciplines. The main result is a five-component methodological model that defines the goals, content, methods, tools, and assessment approaches for integrating AI into pedagogical courses. The model is organized around the principle that AI should serve as a cognitive partner that enhances pedagogical thinking rather than as a substitute that replaces it. The study concludes that the effective use of AI in teaching pedagogical disciplines requires not only technical literacy but also a new form of methodological competence that includes the ability to design AI-enhanced learning activities, to evaluate AI-generated content critically, and to maintain the primacy of human pedagogical judgement in all educational decisions.
IJTIMOIY TARMOQLARNING INGLIZ TILI LUG‘AT BOYLIGINING RIVOJLANISHIGA TA’SIRI
Ushbu maqolada ijtimoiy tarmoqlarning zamonaviy ingliz tili leksikasiga ko‘rsatayotgan ta’siri, yangi so‘z yasash mexanizmlari va lingvistik o‘zgarishlar tahlil qilingan. Tadqiqotda qisqartmalar, akronimlar, neologizmlar va semantik siljish hodisalari o‘rganilib, raqamli kommunikatsiyaning til evolyutsiyasidagi roli yoritilgan.
INGLIZ TILIDAGI ONLAYN MULOQOTDA XUSHMUOMALALIK STRATEGIYALARINING QO'LLANILISHI
Ushbu maqolada ingliz tilidagi onlayn muloqotda xushmuomalalik strategiyalarining qo'llanilishi, xususan, Braun va Levinsonning yuzni asrash nazariyasi asosida tahlil qilingan. Tadqiqotda elektron pochta, ijtimoiy tarmoqlar va tezkor xabar almashish platformalaridagi ijobiy va salbiy xushmuomalalik, shuningdek, yuzni tahdid qiluvchi harakatlarni yumshatish vositalari o'rganilgan. Raqamli kommunikatsiyada nutqiy aktlarning pragmatik xususiyatlari va madaniy kontekstning ahamiyati yoritilgan.
GLOBALLASHUV SHAROITIDA YOSHLAR MA’NAVIY XAVFSIZLIGINI TA’MINLASH MASALALARI
Globallashuv jarayonining chuqurlashuvi va raqamli kommunikatsiya vositalarining jadal rivojlanishi yoshlar ma’naviy xavfsizligini ta’minlash masalasini milliy xavfsizlik tizimining ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylantirmoqda. Ushbu maqolada ma’naviy xavfsizlik tushunchasining ilmiy-falsafiy mohiyati, globallashuv sharoitida yoshlar ongiga ta’sir ko‘rsatayotgan axborot xurujlari va “ommaviy madaniyat” tahdidlari, shuningdek, yoshlarda ma’naviy immunitetni shakllantirish hamda ularning ma’naviy xavfsizligini ta’minlashga qaratilgan profilaktik chora-tadbirlar tahlil qilinadi.
Ushbu maqolada inson huquqlari va erkinliklarining mazmun-mohiyati, ularni himoya qilish va kafolatlash tizimi yoritilgan. Inson huquqlari - har bir shaxsning tug'ma va ajralmas huquqlari bo'lib, demokratik jamiyatning asosiy tamoyillaridan biridir. Maqolada konstitutsiyaviy huquqlar, xalqaro huquqiy normalar va milliy qonunchilik doirasida inson huquqlarining kafolatlari, ularning amaliyotdagi ifodasi, hamda davlat va fuqarolik jamiyati institutlarining ushbu jarayondagi roli tahlil qilingan. Shuningdek, O'zbekiston Respublikasida inson huquqlari sohasidagi islohotlar va xalqaro hamkorlik yo'nalishlariga alohida e'tibor qaratilgan.
HUQUQIY MAFKURA: BUGUNGI JAMIYATDAGI AHVOLI
ushbu maqolada huquqiy madaniyatni shakllantirish qanchalik muhim ekanligi va shu orqali qonun ustuvorligiga erishish nafaqat jamiyatning, balki o'sib kelayotgan yoshlar uchun ham qimmatli ekanligi ko'rib chiqilgan.
DEVELOPMENT OF THE MODEL AND ARCHITECTURE OF A BLOCKCHAIN-BASED DATA PROTECTION SYSTEM
This study presents the development of a model and architecture for a blockchain-based data protection system. The research focuses on addressing the limitations of traditional centralized systems, such as single points of failure, lack of transparency, and vulnerability to cyberattacks. A multi-layer architecture is proposed, integrating blockchain technology, cryptographic mechanisms, distributed storage, and access control services. The system ensures data confidentiality, integrity, availability, traceability, and accountability throughout its lifecycle. Key components include user roles, application services, smart contracts, and hybrid storage solutions combining on-chain and off-chain mechanisms. The findings demonstrate that the proposed architecture significantly enhances security, scalability, and reliability in modern information systems.
ARCHITECTURE AND PRACTICAL APPLICATIONS OF BLOCKCHAIN TECHNOLOGY
This study analyzes the architecture of blockchain technology and its practical applications. The research examines the decentralized nature of blockchain systems, their security mechanisms, cryptographic protection methods, and the automation of transactions. In addition, the paper highlights the role of blockchain in data security, digital identity management, healthcare, supply chain management, intellectual property protection, and electronic voting systems. The results show that blockchain is an effective tool for solving modern cybersecurity and digital infrastructure challenges.
COMPARATIVE ANALYSIS OF SOMATIC PHRASEOLOGICAL UNITS IN ENGLISH: SEMANTIC, STRUCTURAL, AND COGNITIVE ASPECTS
Ushbu maqola ingliz tilidagi somatik frazeologik birliklarning (SFB) semantik, tuzilmaviy va kognitiv xususiyatlarini qiyosiy tahlil qiladi. Tadqiqot inson tana a'zolari nomlarini o'z ichiga olgan barqaror iboralarning kognitiv metafora, metonimiya va madaniy kod orqali qanday shakllanishini, qanday ma'no ifodalashini hamda nutqda qanday funksiyalar bajarishini ko'rsatadi. Tahlil natijasida SFBlarning ingliz tili frazeologik tizimida markaziy o'rin egallashi va ularning til, tafakkur va madaniyat o'rtasidagi aloqani aks ettirishidagi roli asoslanadi.
MEDIA MATNLARIDA KONSEPTUAL METAFORALARNING LINGVOKOGNITIV XUSUSIYATLARI (INGLIZ TILI MISOLIDA)
Ushbu maqolada zamonaviy ingliz tili media matnlarida konseptual metaforalarning lingvokognitiv xususiyatlari tadqiq etiladi. Ommaviy axborot vositalari (OAV) matnlari nafaqat axborot uzatish, balki jamoatchilik fikrini shakllantirish va muayyan dunyoqarashni manipulyatsiya qilish quroli hisoblanadi. Maqolada kognitiv tilshunoslikning yetakchi nazariyalari, xususan, J. Lakoff va M. Jonsonning konseptual metafora nazariyasiga tayangan holda, ingliz tili media matnlaridagi asosiy metaforik modellar tahlil qilingan. Siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy mavzudagi media matnlarda eng ko'p qo'llaniladigan 'URUSH', 'BINO', 'SAYOHAT' va 'TIBBIYOT' konseptual metaforalari lingvokognitiv jihatdan yoritib berilgan.
INTERAKTIV METODLAR VA ZAMONAVIY PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARNING TA’LIM SIFATIGA TA’SIRI
Ushbu ilmiy maqolada interaktiv metodlar va zamonaviy pedagogik texnologiyalarning ta’lim sifati hamda o‘quv jarayoni samaradorligiga ta’siri keng yoritilgan. Maqolada innovatsion pedagogik yondashuvlarning o‘quvchilar bilimini mustahkamlash, mustaqil fikrlashini rivojlantirish, kasbiy kompetensiyalarini shakllantirishdagi o‘rni tahlil qilingan. Shuningdek, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, hamkorlikda o‘qitish, muammoli ta’lim va interaktiv metodlarning afzalliklari misollar asosida ochib berilgan.
ЎЗБЕКИСТОНДА СТАРАП ВА КИЧИК КОРХОНАЛАРНИ МОЛИЯЛАШТИРИШ МАСАЛАЛАРИ
Ушбу мақолада стартаплар ва кичик корхоналарни молиялаштиришнинг амалдаги механизмлари борасида олиб борилган тадқиқотлар билан танишиб чиқилган. Шунингдек, Ўзбекистонда стартапларни молиялаштиришнинг ҳозирги ҳолати, корхоналар фаолиятини молиялаштириш бўйича Ўзмиллийбанк фаолияти таҳлил қилинган.
ТИЖОРАТ БАНКЛАРИ ФАОЛИЯТИНИ РАҚАМЛАШТИРИШ МАСАЛАЛАРИ
Мазкур илмий мақолада тижорат банклари фаолиятини рақамлаштириш, рақамли банк технологиялари асосида банк хизматларини кўрсатишда сунъий интеллектдан фойдаланиш амалиёти билан яқиндан таништириб ўтилган. Шунингдек, банк филиалларининг синергетик самараси таҳлил қилиниб, уларнинг мижозлар кесимидаги оммабоплигини таҳлил қилиб ўтилган.
РАҚАМЛИ ТЎЛОВ ТИЗИМЛАРИНИ РИВОЖЛАНТИРИШ МАСАЛАЛАРИ
Мазкур илмий мақолада рақамли тўлов тизимларининг ривожланишига туртки бўлган асосий омиллар, уларнинг эволюцияси таҳлил қилинган. Шунингдек, Ўзбекистонда тўлов тизимларининг ривожланиши даражаси, унинг ҳуқуқий асослари, мавжуд муаммолар ва уларни бартараф этиш йўлларига тўхатилб ўтилган.
КИЧИК ТАДБИРКОРЛИКНИ РИВОЖЛАНТИРИШДА БАНК КРЕДИТЛАРИНИНГ ЎРНИ
Мазкур илмий мақолада Ўзбеистонда кичик тадбиркорлик субъектларини кредитлашнинг амладаги ҳолати, Ўзмиллийбанк кичик тадбиркорлик субъектларини кредитлаш амалиётини таҳлил қилиш ҳамда хориж тажрибаси билан танишиб чиқилган. Зеро, кичик бизнеснинг мамлакат иқтисодиётида тутган ўрни беқиёс саналади. Уларни молиявий қўллаб-қувватлаш орқали бевосита аҳоли фаравонлигини ошириш, мамлакат иқтисодий барқарорлигини таъминлаш мумкин.
Bugungi kunda dunyo misli ko‘rilmagan darajada tez o‘zgarib bormoqda. Internet, sun’iy intellekt, bulutli texnologiyalar va raqamli xizmatlar iqtisodiyotning ajralmas qismiga aylandi. Raqamli iqtisodiyot nafaqat korxonalar faoliyatini, balki odamlarning kundalik hayotini ham tubdan o‘zgartirmoqda. Shu sababli kelajakda qaysi kasblar talab yuqori bo‘lishi va yoshlar qanday ko‘nikmalarga ega bo‘lishi kerakligi muhim masalaga aylandi.
IQLIM O‘ZGARISHI VA UNING INSONIYAT HAYOTIGA TA’SIRI
Bugungi kunda iqlim o‘zgarishi butun dunyoni tashvishga solayotgan eng muhim muammolardan biri hisoblanadi. Yer yuzida haroratning oshib borishi, qurg‘oqchilik, suv tanqisligi, kuchli yog‘ingarchiliklar va turli tabiiy ofatlarning ko‘payishi iqlim o‘zgarishining asosiy oqibatlari hisoblanadi. Ushbu muammo nafaqat tabiatga, balki insonlarning kundalik hayoti, salomatligi va iqtisodiy faoliyatiga ham katta ta’sir ko‘rsatmoqda.
SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA UNIVERSITET KOMPYUTER LABORATORIYALARIDA ENERGIYA SARFINI OPTIMALLASHTIRISH TIZIMINI ISHLAB CHIQISH
Bugungi kunda raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi natijasida oliy ta’lim muassasalarida kompyuter texnikalaridan foydalanish hajmi sezilarli darajada ortib bormoqda. Universitetlarning kompyuter laboratoriyalari o‘quv jarayonining muhim qismi hisoblanib, ularda yuzlab kompyuterlar, serverlar va tarmoq qurilmalari faoliyat yuritadi. Biroq ushbu qurilmalarning aksariyati foydalanilmayotgan vaqtlarda ham elektr energiyasini iste’mol qilishda davom etadi. Natijada energiya resurslarining samarasiz sarflanishi, ekspluatatsiya xarajatlarining ortishi va ekologik muammolarning kuchayishi kuzatiladi. Mazkur maqolada universitet kompyuter laboratoriyalarida energiya sarfini kamaytirish maqsadida sun’iy intellektga asoslangan aqlli boshqaruv tizimini ishlab chiqish masalalari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot davomida energiya iste’moliga ta’sir etuvchi omillar tahlil qilinib, mashinali o‘qitish algoritmlaridan foydalangan holda energiya sarfini prognozlash va optimallashtirish modeli taklif etilgan. Olingan natijalar sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanish energiya samaradorligini oshirish va universitet infratuzilmasini yanada takomillashtirish imkonini berishini ko‘rsatadi.
OʻZBEKISTONDA MILLATLARARO MUNOSABATLAR VA BAGʻRIKENGLIK
Ushbu maqolada millatlararo totuvlik va diniy bag‘rikenglik g‘oyasining mamlakatlar rivoji va taraqqiyotidagi ahamiyati bayon qilingan. Mualif amalga oshirilayotgan islohotlarning asl mohiyati ham millatlararo totuvlik va diniy bag‘rikenglik, o‘zaro manfaatli va amaliy ruhdagi tashqi siyosat yuritishga yo‘naltirilgan ishlarni jamiyat rivojiga axamiyatini misollar bilan izohlagan. Mamlakatimizning xalqaro nufuzini yanada oshirishga qaratilgan ishlar borasida ma’lumotlar keltirilgan.
АГРОСАНОАТ МАЖМУАСИ ХОДИМЛАРИНИНГ МАХСУС ДАЛА КИЙИМЛАРИНИ ЯРАТИШ УЧУН МАТЕРИАЛЛАР ХУСУСИЯТЛАРИНИ ЛОЙИҲАЛАШ ВА БАШОРАТ ҚИЛИШ
Сўнгги йилларда махсус кийимлар ишлаб чиқариш учун матолар ассортименти сезиларли даражада кенгайди. Мақолада махсус кийимларни ишлаб чиқиш учун маҳаллий ишлаб чиқарилган бирламчи ва иккиламчи материалларнинг хусусиятлари тадқиқ этилган.
KELAJAK SARI DADIL QADAM: OʻZBEKISTONDA XOTIN-QIZLAR UCHUN YARATILAYOTGAN YANGI IMKONIYATLAR
Bugungi kunda Oʻzbekistonda xotin-qizlarning taʼlim olishi, kasbiy rivojlanishi va jamiyatdagi oʻrnini mustahkamlash masalalari davlat siyosatining ustuvor yoʻnalishlaridan biri hisoblanadi. Soʻnggi yillarda ayollarni qoʻllab-quvvatlash, ularning huquqlarini taʼminlash hamda zamonaviy bilim va kasblarni egallashi uchun qator muhim islohotlar amalga oshirildi. Ushbu imkoniyatlar minglab qizlarning orzularini roʻyobga chiqarishiga xizmat qilmoqda. Taʼlim sohasida xotin-qizlar uchun yaratilgan eng muhim imkoniyatlardan biri – oliy taʼlimga kirish va oʻqishni davom ettirish uchun berilayotgan imtiyozlardir. Xususan, 2022-yildan boshlab magistratura bosqichida tahsil olayotgan barcha xotin-qizlarning kontrakt toʻlovlari davlat budjeti hisobidan qoplab berilishi yoʻlga qoʻyildi. Mazkur tashabbus tufayli yuzlab qizlar moliyaviy qiyinchiliklarsiz ilmiy faoliyat bilan shugʻullanish imkoniyatiga ega boʻldi. Bundan tashqari, ehtiyojmand oilalardan chiqqan va yaxshi oʻqishga intilayotgan qizlar uchun har yili alohida davlat grantlari ajratilib kelinadi. Natijada oliy taʼlim muassasalarida tahsil olayotgan xotin-qizlar soni sezilarli darajada ortdi. Bugungi kunda qizlar nafaqat pedagogika yoki tibbiyot, balki muhandislik, axborot texnologiyalari, iqtisodiyot va xalqaro munosabatlar kabi yoʻnalishlarda ham faol tahsil olmoqda. Yana bir muhim imkoniyat – xotin-qizlarning xorijda taʼlim olishini qoʻllab-quvvatlashdir. Prezident stipendiyalari, "El-yurt umidi" jamgʻarmasi va turli xalqaro grant dasturlari orqali oʻzbekistonlik qizlar dunyoning nufuzli universitetlarida tahsil olish imkoniyatiga ega boʻlmoqda. Masalan, Buyuk Britaniya, Germaniya, Turkiya va Janubiy Koreya universitetlarida oʻqiyotgan oʻzbek qizlari soni yildan-yilga ortib boryapti. Ular zamonaviy bilim va tajribalarni oʻzlashtirib, keyinchalik mamlakat rivojiga hissa qoʻshish niyatida.c
ORZULARNI KASBGA AYLANTIRAYOTGAN PLATFORMA
Bugungi kunda dunyo shiddat bilan o‘zgarib bormoqda. Kecha talab yuqori bo‘lgan kasblar bugun eskirishi, yangi texnologiyalar esa mutlaqo yangi imkoniyatlar yaratishi mumkin. Bunday davrda bilim va ko‘nikmalar insonning eng katta boyligiga aylanadi. Ayniqsa, qizlarning ta’lim olishi, zamonaviy kasblarni egallashi va jamiyat hayotida faol ishtirok etishi har qachongidan ham muhim ahamiyatga ega. Shu maqsadda yaratilgan “Qizlar akademiyasi” platformasi minglab qizlar uchun yangi imkoniyatlar eshigini ochdi. Tasavvur qiling, olis qishloqda yashovchi bir qizning katta orzulari bor. U dizayner bo‘lishni, tadbirkorlik sirlarini o‘rganishni yoki zamonaviy marketing yo‘nalishida faoliyat yuritishni istaydi. Ammo har doim ham bu orzularni amalga oshirish uchun zarur kurslar yoki mutaxassislarni topish oson emas. “Qizlar akademiyasi” ana shunday vaziyatlarda bilim va imkoniyatlarni qizlarning o’z uylariga qadar olib kirayotgan platformaga aylandi. Mazkur platforma xotin-qizlarning ta’lim olishi, kasbiy rivojlanishi va o‘z salohiyatini namoyon etishiga ko‘maklashish maqsadida tashkil etilgan. Platforma orqali foydalanuvchilar turli yo‘nalishlardagi bepul kurslardan foydalanishlari mumkin. Tadbirkorlik, marketing, grafik dizayn, psixologiya, salomatlik, huquqiy savodxonlik va boshqa ko‘plab yo‘nalishlar qizlarning qiziqishlari hamda ehtiyojlarini hisobga olgan holda taqdim etilgan. Qizlar akademiyasining eng muhim jihatlaridan biri – uning hamma uchun qulayligidir. Bugun internetga ulangan telefon yoki kompyuterga ega bo‘lgan har qanday qiz ushbu platforma orqali bilim olish imkoniyatiga ega. Bu esa hududlar o‘rtasidagi ta’lim imkoniyatlari tafovutini kamaytirishga xizmat qiladi. Endi muvaffaqiyatga erishish uchun poytaxtda yoki viloyat markazida yashash shart emas. Bilim olish istagi bo‘lsa, imkoniyat ham mavjud. Platformaning qizlarning o‘ziga bo‘lgan ishonchini oshirishda ham xizmati katta. Ko‘plab qizlar yangi bilimlarni o‘zlashtirib, kichik biznes boshlash, frilans faoliyat bilan shug‘ullanish yoki o‘z loyihalarini amalga oshirish imkoniyatiga ega bo‘lishyapti. Bu esa ularning iqtisodiy mustaqilligini ta’minlash va jamiyatdagi faolligini oshirishda muhim omil hisoblanadi. Bugungi raqamli asrda bilim olishning yangi shakllari paydo bo‘lmoqda. An’anaviy ta’lim bilan bir qatorda onlayn platformalar ham yoshlarning rivojlanishida muhim rol o‘ynaydi. “Qizlar akademiyasi” aynan shunday zamonaviy ta’lim loyihalaridan biri bo‘lib, qizlarning o‘z ustida ishlashi va kelajagini mustahkam poydevor ustiga qurishida yordami beqiyos. Eng muhimi, ushbu platforma faqat bilim emas, balki ilhom manbasi ham. Chunki har bir muvaffaqiyatli ayolning ortida o‘z vaqtida berilgan imkoniyat, olingan bilim va unga ishongan insonlar turadi. “Qizlar akademiyasi” esa ana shu imkoniyatlarni yaratishga intilayotgan loyiha sifatida e’tiborga loyiq. Xulosa qilib aytganda, “Qizlar akademiyasi” bugungi O‘zbekiston qizlari uchun oddiy ta’lim platformasi emas, balki orzular sari yo‘l ochuvchi raqamli maydon ham bo’ldi. Bu yerda olingan har bir bilim, o‘zlashtirilgan har bir ko‘nikma va qo‘lga kiritilgan har bir yutuq kelajak sari qo‘yilgan muhim qadam hisoblanadi. Zero, bilimli qiz — bilimli oila, bilimli jamiyat va porloq kelajak demakdir.
СОВРЕМЕННЫЕ АСПЕКТЫ ГЕМОРРАГИЧЕСКИХ ОСЛОЖНЕНИЙ ПРИ ХРОНИЧЕСКИХ ЗАБОЛЕВАНИЯХ ПЕЧЕНИ
В обзоре представлены современные представления о геморрагических осложнениях при хронических заболеваниях печени. Подчёркивается ключевая роль печени в регуляции гемостаза и формировании состояния «ребалансированного гемостаза», при котором нарушается равновесие между про- и антикоагулянтными механизмами. Показано, что стандартные коагуляционные тесты (ПВ, МНО, АЧТВ, тромбоциты) имеют ограниченную прогностическую ценность и слабо коррелируют с риском кровотечений.
MAKTABGACHA TA`LIM TASHKILOTLARIDA KOMPYUTER TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISHNING O’ZIGA XOS XUSUSIYATLARI
Bugungi globallashuv va axborot texnologiyalari jadal rivojlanayotgan bir davrda kompyuter va raqamli vositalar inson faoliyatining barcha sohalariga, jumladan, ta'lim tizimiga ham kirib keldi. Maktabgacha ta'lim tashkilotlari uzluksiz ta'limning ilk bosqichi sifatida bu jarayondan mustasno emas. Biroq, maktabgacha yoshdagi bolalarning fiziologik va psixologik xususiyatlarini hisobga olgan holda, kompyuter texnologiyalaridan foydalanish o'ziga xos yondashuv va qat'iy me'yorlarni talab etadi.
OILAVIY NIZOLAR TUSHUNCHASI VA ULARNING NAZARIY ASOSLARI
Mazkur maqolada oilaviy nizolar tushunchasi, ularning mazmun-mohiyati, kelib chiqish sabablari va nazariy asoslari ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Shuningdek, oilaviy nizolarni o‘rganishda huquqiy, psixologik va ijtimoiy yondashuvlarning o‘rni yoritilib, ularning huquqbuzarliklar profilaktikasi tizimidagi ahamiyati ochib berilgan. Tadqiqotda oilaviy nizolarni barvaqt aniqlash, ularning salbiy oqibatlarini oldini olish hamda profilaktika subyektlari va tezkor-qidiruv bo‘linmalari o‘rtasidagi o‘zaro hamkorlikni takomillashtirish masalalari ko‘rib chiqilgan. Natijada mazkur yo‘nalishdagi faoliyat samaradorligini oshirishga qaratilgan ilmiy-amaliy taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.
OZODLIKDAN MAHRUM QILISH BILAN BOGʻLIQ JAZOLARNI IJRO ETISH CHOG‘IDA QONUNLARGA RIOYA ETILISHI USTIDAN O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI BOSH PROKURORI VA UNGA BO‘YSUNUVCHI PROKURORLAR TOMONIDAN NAZORATNI AMALGA OSHIRISHNING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARINI TAKOMILLASHT
Mazkur maqolada ozodlikdan mahrum qilish bilan bog‘liq jazolarni ijro etish chog‘ida qonunlarga rioya etilishi ustidan O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokurori va unga bo‘ysunuvchi prokurorlar tomonidan amalga oshiriladigan nazoratning huquqiy asoslari, mazmuni hamda o‘ziga xos xususiyatlari ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Shuningdek, prokuror nazorati institutini takomillashtirishning dolzarb masalalari, penitensiar muassasalarda qonuniylikni mustahkamlash, mahkumlarning huquq va qonuniy manfaatlarini ishonchli himoya qilish, nazorat faoliyatining samaradorligini oshirish hamda xalqaro standartlarni milliy amaliyotga joriy etish masalalari yoritilgan. Amaldagi qonunchilik va huquqni qo‘llash amaliyoti asosida mavjud muammolar aniqlanib, ularni bartaraf etishga qaratilgan ilmiy-amaliy taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.
O‘ZBEKISTON TA’LIM MUASSASALARIDA AKT INFRATUZILMASI VA ELEKTRON PLATFORMALARDAN FOYDALANISH HOLATI: RISKLAR VA CHEKLOVLAR TAHLILI
Maqolada O‘zbekiston ta’lim muassasalarida AKT infratuzilmasi, elektron platformalar, multimedia vositalari va internet resurslaridan foydalanish holati IMRAD talablari asosida tahlil qilindi. Muammo shundan iboratki, internetdan foydalanish ko‘rsatkichlari tez o‘sayotgan bo‘lsa-da, ta’lim muassasalari kesimida platformalar integratsiyasi, texnik xizmat ko‘rsatish, raqamli kontent sifati va pedagogik qo‘llash darajasi bir xil emas. Tadqiqot statistik ma’lumotlar, dissertatsiyaning II bobi, ilmiy-uslubiy manbalar va risk-matritsa tahliliga tayandi. Natijalar AKT infratuzilmasi “qurilma - ulanish - platforma - kontent - feedback - xavfsizlik” zanjiri orqali baholanishi lozimligini ko‘rsatdi.
TA’LIM MUASSASALARIDA AKTDAN FOYDALANISHNING NAZARIY-HUQUQIY ASOSLARI: RAQAMLI TA’LIM MUHITI VA SAMARADORLIK MEZONLARI
Maqolada ta’lim muassasalarida axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan (AKT) foydalanishning nazariy-huquqiy asoslari tahlil qilindi. Muammo shundan iboratki, ayrim ta’lim tashkilotlarida AKT mavjudligi samarali pedagogik foydalanish bilan tenglashtiriladi. Holbuki real natija infratuzilma, raqamli kontent, pedagog kompetensiyasi, boshqaruv integratsiyasi, axborot xavfsizligi va ta’lim natijalari o‘rtasidagi tizimli bog‘liqlikka tayanadi. Tadqiqotda normativ-huquqiy hujjatlar, xalqaro yondashuvlar va magistrlik dissertatsiyasi materiallari kontent-tahlil qilindi. Natijada AKTni alohida texnik vosita emas, balki ta’lim sifati, dalilga asoslangan boshqaruv qarori va o‘quvchi faolligini bog‘lovchi raqamli ekotizim sifatida baholash zarurligi asoslandi.