PEDAGOGIKA TA’LIM YO‘NALISHI TALABALARIDA SUN’IY INTELLEKTDAN MAS’ULIYATLI FOYDALANISH MADANIYATINI SHAKLLANTIRISH
Keywords:
sun’iy intellekt, pedagogika ta’limi, mas’uliyatli foydalanish, akademik halollik, verifikatsiya, mualliflik shaffofligi, maxfiylik, raqamli etika, refleksiya, pedagogik javobgarlik.Abstract
Maqolada pedagogika ta’lim yo‘nalishi talabalarida sun’iy intellektdan mas’uliyatli foydalanish madaniyatini shakllantirishning nazariy-metodik asoslari yoritilgan. Tadqiqot empirik ma’lumot yig‘ishga emas, 2022–2026-yillarda chop etilgan milliy va xorijiy manbalarni qiyosiy tahlil qilish, tushunchalarni tizimlashtirish va pedagogik modellashtirishga tayangan. Mas’uliyatli foydalanish madaniyati didaktik maqsadlilik, tanqidiy verifikatsiya, akademik halollik, mualliflik shaffofligi, maxfiylik va xavfsizlik, refleksiv javobgarlik birligi sifatida talqin etilgan. Nazariy tahlil asosida tarkibiy model, yetti amalli pedagogik algoritm hamda baholash mezonlari taklif qilingan. Natijalarga ko‘ra, sun’iy intellekt vositalaridan foydalanishni faqat taqiqlash yoki texnik ko‘nikmaga qisqartirish yetarli emas; foydalanish chegaralarini oldindan belgilash, so‘rov va natijani hujjatlashtirish, da’volarni ishonchli manbalar bilan tekshirish, mualliflik hissasini ajratish va yakuniy qaror uchun inson javobgarligini saqlash zarur. Taklif etilgan yondashuv bo‘lajak o‘qituvchining raqamli muhitda etik, tanqidiy va pedagogik asoslangan faoliyat yuritishiga xizmat qiladi.
References
Madaliyev B.E. Bo‘lajak o‘qituvchilarda axboriy-analitik kompetentlikni rivojlantirishda sun’iy intellektdan foydalanish // “SIRI: Sun’iy intellekt va raqamli iqtisodiyot” respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari. III qism. – Toshkent, 2026. – B. 825–829. DOI: 10.5281/zenodo.21131001.
Raximjonov O.K. Ta’lim muassasalarida sun’iy intellektdan foydalanishning huquqiy va axloqiy jihatlari // Universal xalqaro ilmiy jurnal. – 2025. – J. 2. – № 4.5. – B. 1055–1058. DOI: 10.71337/inlibrary.uz.universaljurnal.110753.
Suyunov I.B. O‘zbekistonda milliy sun’iy intellekt etikasi kengashini tashkil etish // Modern Science and Research. – 2025. – Vol. 2. – Issue 2. – B. 66–74. DOI: 10.71337/inlibrary.uz.science-research.64861.
Бадалходжаев Т.И. Технологии искусственного интеллекта в образовании // Интернаука: электронный научный журнал. – 2022. – № 20 (243). DOI: 10.32743/26870142.2022.20.243.341283.
Eaton S.E. Postplagiarism: transdisciplinary ethics and integrity in the age of artificial intelligence and neurotechnology // International Journal for Educational Integrity. – 2023. – Vol. 19. – Article 23. – P. 1–10. DOI: 10.1007/s40979-023-00144-1.
