O‘ZBEKISTON SHAROITIDA MEVALI CHIPS ISHLAB CHIQARISHNING TEXNOLOGIK VA IQTISODIY TAHLILI
Abstract
Ushbu maqolada O‘zbekiston sharoitida mahalliy mevalardan mevali chips ishlab chiqarishning texnologik va iqtisodiy jihatlari tahlil qilingan. Tadqiqotning asosiy maqsadi mahalliy xomashyolar asosida yuqori sifatli, raqobatbardosh hamda iqtisodiy samarador mevali chips mahsulotlarini ishlab chiqarish texnologiyasini takomillashtirishdan iborat. Ish jarayonida olma, o‘rik, qovun kabi hududda keng yetishtiriladigan mevalarning fizik-kimyoviy tarkibi, quritish jarayonidagi namlik yo‘qotish ko‘rsatkichlari hamda tayyor mahsulotning organoleptik xususiyatlari o‘rganildi.
Tadqiqot davomida konvektiv va infraqizil quritish usullarining texnologik samaradorligi taqqoslandi hamda optimal quritish rejimlari aniqlandi. Quritish harorati va davomiyligining mahsulot sifati, rang ko‘rsatkichi, ta’m xususiyatlari va biologik faol moddalarning saqlanishiga ta’siri baholandi. Shuningdek, ishlab chiqarish jarayonining iqtisodiy tahlili amalga oshirilib, xomashyo sarfi, energiya xarajatlari, mahsulot tannarxi va rentabellik darajasi hisoblab chiqildi.
Tadqiqot natijalari mahalliy mevalardan tayyorlangan chips mahsulotlari yuqori oziqaviy qiymatga ega ekanligini hamda zamonaviy quritish texnologiyalarini qo‘llash mahsulot sifatini oshirish bilan bir qatorda ishlab chiqarish samaradorligini ham yaxshilashini ko‘rsatdi. Taklif etilgan texnologiya import o‘rnini bosuvchi, ekologik toza va eksportbop oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarishda muhim ahamiyat kasb etadi.
References
Азимов Р. А., Турсунов О. Х. Озиқ-овқат маҳсулотларини қайта ишлаш технологияси. – Тошкент: “Fan va texnologiya”, 2021. – 356 b.
Ismatov A., Rashidov Sh. Meva-sabzavot mahsulotlarini saqlash va qayta ishlash texnologiyasi. – Toshkent: “O‘zbekiston”, 2020. – 284 b.
Qodirov B. Oziq-ovqat sanoati texnologiyasi asoslari. – Toshkent: “Yangi asr avlodi”, 2019. – 312 b.
Rahimov M., Abdullayev S. Quritish jarayonlari va uskunalari. – Toshkent: “Fan”, 2022. – 248 b.
To‘xtayev N. Meva va sabzavotlarni konservalash texnologiyasi. – Toshkent: “Ilm ziyo”, 2021. – 276 b.
Fellows P. Food Processing Technology: Principles and Practice. – 5th edition. – Woodhead Publishing, 2017. – 972 p.
Mujumdar A. S. Handbook of Industrial Drying. – 4th edition. – CRC Press, 2014. – 1312 p.
Ratti C. Hot air and freeze-drying of high-value foods: a review // Journal of Food Engineering. – 2018. – Vol. 49. – P. 311–319.
Krokida M. K., Maroulis Z. B. Quality changes during drying of food materials // Drying Technology. – 2019. – Vol. 21. – P. 1603–1637.
Vega-Gálvez A., Lemus-Mondaca R. Effect of drying process on functional properties of fruits and vegetables // Food Science and Technology International. – 2020. – Vol. 26. – P. 456–468.
Ertekin C., Yaldiz O. Drying of eggplant and selection of a suitable thin layer drying model // Journal of Food Engineering. – 2019. – Vol. 63. – P. 349–359.
AOAC International. Official Methods of Analysis. – 21st edition. – Washington DC, 2019.
O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi ma’lumotlari. Qishloq xo‘jaligi va oziq-ovqat sanoati statistik to‘plami. – Toshkent, 2024.
O‘zbekiston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi materiallari. Meva-sabzavot mahsulotlarini qayta ishlash istiqbollari. – Toshkent, 2023.
FAO. Fruit and Vegetable Processing Industry Report. – Rome, 2022.
Sharma G. P., Prasad S. Effective moisture diffusivity of garlic cloves undergoing microwave-convective drying // Journal of Food Engineering. – 2018. – Vol. 65. – P. 609–617.
Lewicki P. P. Design of hot air drying for better foods // Trends in Food Science & Technology. – 2016. – Vol. 17. – P. 153–163.
Barbosa-Cánovas G. V., Vega-Mercado H. Dehydration of Foods. – New York: Springer, 2019. – 330 p.
Maskan M. Drying, shrinkage and rehydration characteristics of kiwifruits during hot air and microwave drying // Journal of Food Engineering. – 2017. – Vol. 48. – P. 177–182.
Oziq-ovqat mahsulotlari xavfsizligi bo‘yicha texnik reglamentlar va standartlar to‘plami. – Toshkent, 2023.
