O'ZBEKISTONDAGI INKLYUZIV EFL SINFLARIDA AUTIZM SPEKTRI BUZILISHIGA EGA O'QUVCHILARGA INGLIZ TILINI O'RGATISH UCHUN MOSLASHTIRILGAN PEDAGOGIK MODEL

O'ZBEKISTONDAGI INKLYUZIV EFL SINFLARIDA AUTIZM SPEKTRI BUZILISHIGA EGA O'QUVCHILARGA INGLIZ TILINI O'RGATISH UCHUN MOSLASHTIRILGAN PEDAGOGIK MODEL

Authors

  • Dostonbek Siddikov Webster EDIN Magistri Kokand Leader School NTM direktori

Keywords:

autizm spektri buzilishi, inklyuziv ta'lim, Ingliz tili, EFL, moslashtirilgan pedagogika, A-V-I-C modeli, vizual qo'llab-quvvatlash, multisensor ta'lim, differensial ta'lim, kommunikativ yondashuv.

Abstract

Mazkur maqolada O'zbekistondagi inklyuziv EFL ta'lim sharoitida autizm spektri buzilishi (ASB) tashxisi bor o'quvchilarga Ingliz tilini o'rgatish masalasi tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy e'tibori autizm spektridagi o'quvchilarning kommunikativ, sensor, diqqat va o'rganish xususiyatlarini hisobga oladigan pedagogik yondashuvlarni bir tizimga birlashtirishga qaratiladi. Shu maqsadda A-V-I-C moslashtirilgan EFL modeli taklif etiladi. Model moslashtirilgan tartiblar (Adapted Routines), vizual va multisensorli axborot (Visual and Multisensory Input), individuallashtirilgan topshiriqlar (Individualized Tasks) hamda tizimli kommunikatsiya (Structured Communication) kabi to'rtta o'zaro bog'liq komponentga asoslanadi. Maqolada mazkur komponentlarning Ingliz tili lug'atini rivojlantirish, tinglab tushunish va kommunikativ ishtirokni qo'llab-quvvatlashdagi imkoniyatlari ko'rib chiqiladi. Tahlillar shuni ko'rsatadiki, inklyuziv EFL darslarini tizimli ravishda moslashtirish autizm spektridagi o'quvchilar uchun yanada tushunarli va qulay ta'lim muhitini yaratishi mumkin. Bunda mavjud o'quv dasturini to'liq almashtirish yoki katta texnologik resurslardan foydalanish shart emas. A-V-I-C modeli o'qituvchiga mavjud dars jarayonini o'quvchining individual ehtiyojlariga moslashtirish uchun amaliy pedagogik framework sifatida xizmat qilishi mumkin.

References

Bailey, B., & Arciuli, J. (2022). Literacy instruction for autistic children who speak languages other than English. Autism, 26(2), 389–405.

Effendi, T., Thurston, A., & MacKenzie, A. (2024). A systematic evidence synthesis of disability and inclusive pedagogy in initial teacher training in English as a Foreign Language. International Journal of Educational Research Open, 7, 100350.

Klefbeck, K. (2023). Educational approaches to improve communication skills of learners with autism spectrum disorder and comorbid intellectual disability: An integrative systematic review. Scandinavian Journal of Educational Research, 67(1), 51–68.

Muharikah, A., Li, M., & Roberts, J. (2022). A scoping review of teaching and learning of English as an additional language among autistic individuals. Malaysian Journal of Learning and Instruction, 19(2), 1–35.

Petersson-Bloom, L., & Holmqvist, M. (2022). Strategies in supporting inclusive education for autistic students: A systematic review of qualitative research results. Autism & Developmental Language Impairments, 7, 1–15. https://doi.org/10.1177/23969415221089956

Zazzi, H., & Faragher, R. (2018). "Visual clutter" in the classroom: Voices of students with Autism Spectrum Disorder. International Journal of Developmental Disabilities, 64(3), 212–224.

Downloads

Published

2026-10-01
Loading...