KORONAR ARTERIYALAR ATEROSKLEROZINI TASHXISLASH VA DAVOLASHDA INNOVATSION YONDASHUVLAR
Keywords:
koronar arteriyalar aterosklerozi, exokardiografiya (ExoKG), selektiv koronarografiya, koronar stenoz, intervension kardiologiya, dori bilan qoplangan stentlar (DES), restenoz, medikamentoz terapiya.Abstract
Zamonaviy kardiologiyaning eng dolzarb muammolaridan biri bo‘lgan koronar arteriyalar aterosklerozi dunyo bo‘ylab o‘lim ko‘rsatkichlarining qariyb 31% iga sababchi bo‘lib qolmoqda. Mazkur maqolada ushbu patologiyani erta aniqlash va asoratlarni minimallashtirishda qo‘llaniladigan zamonaviy diagnostika algoritmlari tahlil qilingan. Tadqiqot davomida exokardiografiya (ExoKG) usulining miokard perfuziyasi va chap qorincha funksiyasini baholashdagi birlamchi diagnostik o‘rni asoslab berildi. Shuningdek, aterosklerozning "oltin standarti" hisoblangan selektiv koronarografiya natijalari asosida stenoz darajasini aniqlash va keyingi davolash taktikasini tanlash samaradorligi qiyosiy o‘rganildi. Maqolada intervension xirurg tomonidan amalga oshiriladigan invaziv aralashuv davomida dori bilan qoplangan stentlarning (DES — Drug-Eluting Stents) qo‘llanilishi, tomir devoridagi restenoz jarayonini 3-4 baravargacha kamaytirishi va bemorlarning uzoq muddatli yashash ko‘rsatkichlarini o‘rtacha 12-15 yilga uzaytirishi ilmiy jihatdan isbotlangan. Olingan natijalar aterosklerozni kompleks davolashda medikamentoz terapiya va yuqori texnologiyali amaliyotlarning o‘zaro uyg‘unligini ta’minlash bo‘yicha kardiolog hamda intervension xirurglar uchun muhim amaliy tavsiyalar bo‘lib xizmat qiladi.
References
Qurbonov R.D., Shek A.B. "Kardiologiya" (Milliy qo‘llanma). Toshkent, 2021.
Gadayev A.G. "Ichki kasalliklar" darsligi. Toshkent, "Muharrir" nashriyoti, 2020.
Mamatov A.A. va boshqalar. "Yurak ishemik kasalligini tashxislashda zamonaviy vizualizatsiya usullari". O‘zbekiston kardiologiyasi jurnali, 2022.
Alyavi A.L. "Koronar arteriyalarni stentlashdan keyingi reabilitatsiya asoslari". O‘quv qo‘llanma, Toshkent, 2019.
Bokeriya L.A. "Intervensionnaya kardiologiya". Moskva, "GEOTAR-Media", 2023. (MDHda eng mashhur qo‘llanmalardan biri).
Collet J.P., et al. "2020 ESC Guidelines for the management of acute coronary syndromes". European Heart Journal, 2021.
Neumann F.J., et al. "2018 ESC/EACTS Guidelines on myocardial revascularization". European Heart Journal, 2019.
Visseren F.L.J., et al. "2021 ESC Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice". European Heart Journal, 2022.
Braunwald's Heart Disease: A Textbook of Cardiovascular Medicine, 12th Edition. Elsevier, 2022. (Kardiologiyaning "Bibliyasi").
Topol E.J., Teirstein P.S. "Textbook of Interventional Cardiology". 8th Edition, Saunders, 2020.
Lawton J.S., et al. "2021 ACC/AHA/SCAI Guideline for Coronary Artery Revascularization". Journal of the American College of Cardiology, 2022.
Davies J.E., et al. "Use of the Instantaneous Wave-free Ratio or Fractional Flow Reserve in PCI". New England Journal of Medicine, 2017. (Innovatsion tashxis – FFR/iFR haqida).
Stone G.W., et al. "Optical Coherence Tomography versus Intravascular Ultrasound and Angiography to Guide Percutaneous Coronary Intervention (ILUMIEN IV)". The Lancet, 2023. (Innovatsion vizualizatsiya haqida).
Hecht H.S., et al. "SCCT guidelines for the interpretation and reporting of coronary CT angiography". Journal of Cardiovascular Computed Tomography, 2017.
Gulati M., et al. "2021 AHA/ACC/ASE/CHEST/SAEM/SCCT/SCMR Guideline for the Evaluation and Diagnosis of Chest Pain". Circulation, 2021.