MAKTAB DIREKTORLARINING MEDIAKOMPETENTLIGINI RIVOJLANTIRISH MEXANIZMLARI SAMARADORLIGI: TAJRIBA-SINOV NATIJALARI VA STATISTIK TAHLIL
Keywords:
mediakompetentlik, maktab direktori, tajriba-sinov, kvazi-eksperiment, ta’lim menejmenti, Cramer V, nisbiy xavf, media menejment, raqamli liderlik, monitoring.Abstract
Maqolada umumiy o‘rta ta’lim maktablari direktorlarining mediakompetentligini rivojlantirishga qaratilgan mualliflik modeli va tashkiliy-pedagogik mexanizmning samaradorligi kvazi-eksperimental pretest–posttest dizayn asosida baholangan. Tajriba-sinovda jami 3 910 nafar respondent ishtirok etib, 1 938 nafari tajriba va 1 972 nafari nazorat guruhini tashkil etgan. Tajriba guruhida yuqori mediakompetentlik darajasi 27,8 foizdan 68,4 foizgacha oshgan, past daraja esa 36,2 foizdan 5,2 foizgacha kamaygan. Yakuniy bosqichda tajriba va nazorat guruhlari taqsimoti o‘rtasidagi farq χ²=792,445; df=2; p<0,001 bo‘lib, Cramer V=0,450 ta’sir kattaligi aniqlangan. Yuqori darajaga erishishning nisbiy xavfi RR=2,357, imkoniyatlar nisbati OR=5,290, absolyut farq 39,4 foiz punktni tashkil etgan. Natijalar diagnostika, differensial o‘quv trayektoriyasi, media keys, simulyatsiya, elektron portfolio, mentorlik va ish joyiga transferni birlashtirgan tizimli pedagogik mexanizmning amaliy samaradorligini qo‘llab-quvvatlaydi.
References
UNESCO. Media and Information Literate Citizens: Think Critically, Click Wisely! Media and Information Literacy Curriculum for Educators and Learners. 2nd ed. Paris: UNESCO, 2021. 403 p. ISBN 978-92-3-100448-3.
Global Education Monitoring Report Team. Global Education Monitoring Report 2024/5: Leadership in Education – Lead for Learning. Paris: UNESCO, 2024.
OECD. OECD Digital Education Outlook 2023: Towards an Effective Digital Education Ecosystem. Paris: OECD Publishing, 2023. DOI: 10.1787/c74f03de-en.
Grissom J.A., Egalite A.J., Lindsay C.A. How Principals Affect Students and Schools: A Systematic Synthesis of Two Decades of Research. New York: The Wallace Foundation, 2021.
Darling-Hammond L., Wechsler M.E., Levin S., Leung-Gagné M., Tozer S. Developing Effective Principals: What Kind of Learning Matters? Palo Alto, CA: Learning Policy Institute, 2022. 100 p. DOI: 10.54300/641.201.
Sheninger E.C. Digital Leadership: Changing Paradigms for Changing Times. 2nd ed. Thousand Oaks, CA: Corwin, 2019. 288 p.
Axmedov M.U. Xalq ta’limi xodimlarining malakasini oshirishda tizimli monitoring bosqichlari // Xalq ta’limi. – 2017. – №3. – B. 88–91. Google Scholar profili
Tømte C.E. Conceptualisation of professional digital competence for school leaders in schools with 1:1 coverage of digital devices // Computers & Education. 2024. Vol. 222. Article 105151. DOI: 10.1016/j.compedu.2024.105151.
AlAjmi M.K. The impact of digital leadership on teachers’ technology integration during the COVID-19 pandemic in Kuwait // International Journal of Educational Research. 2022. Vol. 112. Article 101928. DOI: 10.1016/j.ijer.2022.101928.
Nagel I., Haugsbakken H., Pettersson F., Håkansson Lindqvist M. Digitalization and school leadership: a scoping review // Frontiers in Education. 2026. Vol. 11. Article 1828426. DOI: 10.3389/feduc.2026.1828426.
Håkansson Lindqvist M., Pettersson F. Digitalization and school leadership: on the complexity of leading for digitalization in school // The International Journal of Information and Learning Technology. 2019. Vol. 36, No. 3. P. 218–230. DOI: 10.1108/IJILT-11-2018-0126.
Jones-Jang S.M., Mortensen T., Liu J. Does Media Literacy Help Identification of Fake News? Information Literacy Helps, but Other Literacies Don’t // American Behavioral Scientist. 2021. Vol. 65, No. 2. P. 371–388. DOI: 10.1177/0002764219869406.
Guess A.M., Lerner M., Lyons B., Montgomery J.M., Nyhan B., Reifler J., Sircar N. A digital media literacy intervention increases discernment between mainstream and false news in the United States and India // Proceedings of the National Academy of Sciences. 2020. Vol. 117, No. 27. P. 15536–15545. DOI: 10.1073/pnas.1920498117.