ISHEMIYA VA INFARKT RIVOJLANISHINING PATOFIZIOLOGIK MEXANIZMLARI
Keywords:
Ishemiya, infarkt, qon aylanishi buzilishi, nekroz, tromboz, emboliyaAbstract
Ushbu mavzuda organizmda qon aylanishining buzilishi natijasida yuzaga keladigan ishemiya va infarkt jarayonlarining patofiziologik asoslari yoritilgan. Ishemiya — ma’lum bir to‘qima yoki a’zoga arterial qon oqimining kamayishi natijasida yuzaga keladigan holat hisoblanib, u kislorod va oziqa moddalari yetishmovchiligiga olib keladi. Qon bilan ta’minlanishning izdan chiqishi hujayralarda modda almashinuvining buzilishiga, energiya tanqisligiga va funksional faoliyatning pasayishiga sabab bo‘ladi.
Ishemiyaning davomiyligi va og‘irligiga qarab, ayrim hollarda qon aylanishi tiklangach to‘qimalar o‘z faoliyatini qayta tiklashi mumkin, biroq yurak mushagi va bosh miya kabi hayotiy muhim a’zolarda hatto qisqa muddatli ishemiya ham qaytmas patologik o‘zgarishlarga olib keladi. Ushbu jarayonning og‘ir shakli sifatida infarkt rivojlanadi. Infarkt — bu uzoq davom etgan ishemiya natijasida to‘qimaning nekrozga uchrashi bilan xarakterlanadi.
Mavzuda infarktning kelib chiqish sabablari, jumladan, tomir spazmi, tromboz va emboliya bilan bog‘liq mexanizmlar, shuningdek, turli a’zolarda infarktning morfologik xususiyatlari tahlil qilinadi. Ishemiya va infarktning klinik ahamiyati, ularning oqibatlari va organizm uchun xavflilik darajasi ilmiy asosda yoritib beriladi.
References
Abbasov A.A. Patologik fiziologiya. – Toshkent: Abu Ali ibn Sino nomidagi nashriyot, 2018.
Ganong W.F. Review of Medical Physiology. – New York: McGraw-Hill, 2021.
Guyton A.C., Hall J.E. Textbook of Medical Physiology. – Philadelphia: Elsevier, 2020.
Islomov I.I. Normal va patologik fiziologiya asoslari. – Toshkent, 2019.
Kumar V., Abbas A.K., Aster J.C. Robbins Basic Pathology. – Philadelphia: Elsevier, 2021.
Mo‘minov B.M. Qon aylanish tizimi patologiyasi. – Toshkent, 2017.
Netter F.H. Atlas of Human Anatomy. – Philadelphia: Elsevier, 2019.
Porth C.M. Essentials of Pathophysiology. – Philadelphia: Wolters Kluwer, 2020.
Rang H.P., Dale M.M. Pharmacology. – London: Elsevier, 2019.
Sherwood L. Human Physiology: From Cells to Systems. – Boston: Cengage Learning, 2021.
Silbernagl S., Lang F. Color Atlas of Pathophysiology. – Stuttgart: Thieme, 2018.
Tortora G.J., Derrickson B.H. Principles of Anatomy and Physiology. – Hoboken: Wiley, 2020.
Viner J. Cardiovascular Pathophysiology. – London: Springer, 2019.
Xolmatov S.X. Patofiziologiya. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2016.
Zaytsev V.P. Общая патофизиология. – Москва: ГЭОТАР-Медиа, 2020.
