ENDOKRIN SISTEMANING BUZILISHLARI VA ULARNING OQIBATLARI
Ключевые слова:
endokrin tizim, gormonlar, shakarli diabet, qalqonsimon bez, gipertireoz, gipotireoz, metabolik sindrom, insulin rezistentligi, endokrin disruptorlar, gormonal balans.Аннотация
Ushbu ilmiy maqolada endokrin tizimning zamonaviy tibbiyotdagi o‘rni, gormonal balansning buzilishi sabablari (etiologiyasi), rivojlanish mexanizmlari (patogenezi) va klinik ko‘rinishlari chuqur tahlil qilingan. Maqolada qalqonsimon bez kasalliklari, shakarli diabet, buyrak usti bezi patologiyalari hamda jinsiy gormonlar disbalansi keng yoritilgan. Endokrin buzilishlarning kardiovaskular, nerv, suyak-mushak tizimlariga hamda reproduktiv salomatlikka ta’siri, shuningdek, ularning ijtimoiy-iqtisodiy oqibatlari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, erta diagnostika, hayot tarzini o‘zgartirish va individual terapiya endokrin kasalliklarning asoratlarini oldini olishda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Maqola endokrinologlar, umumiy amaliyot shifokorlari, talabalar va sog‘liqni saqlash menejerlari uchun mo‘ljallangan.
Библиографические ссылки
Melmed S., Polonsky K.S., Larsen P.R., Kronenberg H.M. Williams Textbook of Endocrinology. 14th Edition. Elsevier, 2020. – P. 1-50.
World Health Organization (WHO). Global Report on Diabetes. Geneva: WHO, 2021. [Elektron manba: who.int/publications].
Karimov I.A., Rakhimova D.K. Endokrin kasalliklarning epidemiologiyasi va profilaktikasi. // O‘zbekiston Tibbiyot Jurnali. – 2022. – №3. – B. 12-18.
Chistiakov D.A., Turakulov R.I. Autoimmune Thyroid Disease: Pathogenesis and Genetics. // Autoimmunity Reviews. – 2023. – Vol. 22. – P. 103-115.
Gore A.C., et al. EDC-2: The Endocrine Society's Second Scientific Statement on Endocrine-Disrupting Chemicals. // Endocrine Reviews. – 2015. – Vol. 36(6). – P. E1-E150.
Abdullayev N.N., Toshmatov L.M. Qalqonsimon bez kasalliklarining zamonaviy diagnostika va davolash usullari. – Toshkent: Fan va Texnologiya, 2021. – 120 b.
American Diabetes Association. Standards of Medical Care in Diabetes—2024. // Diabetes Care. – 2024. – Vol. 47(Suppl. 1).
Teede H.J., et al. Recommendations from the 2023 International Evidence-based Guideline for the Assessment and Management of Polycystic Ovary Syndrome. // Human Reproduction. – 2023. – Vol. 38(9). – P. 1655-1679.
