YANGI O‘ZBEKISTONDA SUN’IY INTELLEKT ASOSIDAGI FATVO TIZIMLARINI RIVOJLANTIRISHNING USTUVOR YO‘NALISHLARI
Ключевые слова:
sun’iy intellekt, fatvo, diniy-huquqiy tizim, raqamli texnologiyalar, fiqh, shar’iy nazorat, chatbot, axborot xavfsizligi, huquqiy javobgarlik, raqamli transformatsiya.Аннотация
Mazkur maqolada sun’iy intellekt texnologiyalarining diniy sohada, xususan fatvo berish tizimida qo‘llanilishining nazariy, huquqiy va amaliy jihatlari tahlil qilingan. Tadqiqot davomida sun’iy intellektning diniy axborotlarni tezkor qayta ishlash, foydalanuvchilarga qulay xizmat ko‘rsatish hamda elektron fatvo tizimlarini rivojlantirishdagi imkoniyatlari o‘rganildi. Shuningdek, sun’iy intellekt asosidagi fatvo tizimlari bilan bog‘liq muammolar, jumladan diniy matnlarni noto‘g‘ri talqin qilish, algoritmik xatoliklar, ma’lumotlarning ishonchliligi, kiberxavfsizlik va huquqiy javobgarlik masalalari tahlil qilindi. Xalqaro tajriba va O‘zbekistonda sun’iy intellektni rivojlantirish bo‘yicha qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlar asosida ushbu texnologiyalarni diniy sohada qo‘llash istiqbollari yoritildi. Tadqiqot natijasida sun’iy intellekt diniy sohada mustaqil muftiy sifatida emas, balki diniy mutaxassislar faoliyatiga yordam beruvchi axborot-maslahat vositasi sifatida qo‘llanishi maqsadga muvofiq ekanligi asoslab berildi.
Библиографические ссылки
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Sunʼiy intellekt texnologiyalarini 2030-yilga qadar rivojlantirish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida qarori, 14.10.2024 yildagi PQ-358-son. – www.lex.uz.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni, 22.10.2025 yildagi PF-189-son. – https://lex.uz/
Kalandarov P.I. Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish: darslik. – Toshkent: TIQXMMI, 2021. – 350 b.
Sultanov R.O., Matyakubov K.K. Robototexnika asoslari: o‘quv qo‘llanma. – Toshkent: Nihol print, 2023. – 320 b.
Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf. Fiqhiy yo‘nalish va kitoblar. – Toshkent: Hilol-nashr, 2022. – 400 b.
Qur’oni karim ma’nolarining tarjima va tafsiri / tarjima va tafsir muallifi: Abdulaziz Mansur. – Toshkent: Toshkent islom universiteti, 2012. – 500 b.
Qur’oni karim ma’nolarining tarjima va tafsiri. – Toshkent: Toshkent islom universiteti, 2004. – 500 b.
Islom huquqshunosligi (Fiqh): o‘quv qo‘llanma / J. Toshqulov va boshq. – Toshkent: Toshkent islom universiteti, 2014. – 350 b.
Razzoqova M. Mavlono Ya’qub Charxiy (ilmiy merosi). – Toshkent: Muharrir, 2013. – 300 b.
Haydarov M.M. Zamonaviy fiqhiy masalalar: o‘quv qo‘llanma. – Toshkent: Tafakkur nashriyoti, 2024. – 350 b.
Abdulvahhob Xallof. Usulul fiqh. – Toshkent: Adolat, 1999. – 400 b.
Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf. Usulul fiqh. – Toshkent: Sharq, 2010. – 500 b.
Abdulhamid Tursun. Ijtihod nima? // Hidoyat jurnali, 2008. – 300 b.
