OʻZBEKISTON VA TURKIYADA MUAYYAN HUQUQDAN MAHRUM QILISH JAZOSI: TAYINLASH ASOSLARI, IJRO MEXANIZMLARI VA QIYOSIY-HUQUQIY TAHLIL.
Kalit so‘zlar:
muayyan huquqdan mahrum qilish; jazo ijrosi; probatsiya; jazolarni ijro etish inspeksiyasi; belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma; TCK 53; 5275 sayılı İnfaz Kanunu; qiyosiy-huquqiy tahlil.Annotatsiya
Mazkur maqolada muayyan huquqdan mahrum qilish tariqasidagi jazoning (muayyan mansabni egallash yoki muayyan faoliyat bilan shugʻullanishni taqiqlash) Oʻzbekiston va Turkiya jinoyat qonunchiligidagi huquqiy tabiati, tayinlash shartlari hamda ijro (infaz) mexanizmlari qiyosiy-huquqiy usulda tahlil qilinadi. Oʻzbekistonda bu jazo sud hukmida aniq mansab yoki faoliyat turi ko‘rsatilgan holda muddatli cheklov sifatida shakllansa, Turkiyada 5237-son Turk Ceza Kanunu 53-moddasi doirasida u, asosan, qasddan sodir etilgan jinoyat uchun hapis jazosiga mahkumlikning kanuniy oqibati sifatida muayyan huquqlardan foydalanishni cheklovchi xavfsizlik chorasi (güvenlik tedbiri) ko‘rinishida namoyon bo‘ladi. Maqolada o‘xshash va farqli jihatlar, amaliy natijalar, ijro tizimidagi institutsional muammolar hamda mutanosiblik (proportsionallik) talabini kuchaytirish bo‘yicha takliflar keltiriladi.Foydalaniladigan adabiyotlar
Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksi. 45-modda “Muayyan huquqdan mahrum qilish”. LexUZ (konsolidatsiya). Kirish sanasi: 16.12.2025.
Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat-ijroiya kodeksi. “Muayyan huquqdan mahrum qilish tariqasidagi jazo ijrosi” (probatsiya bo‘linmasi). LexUZ. Kirish sanasi: 16.12.2025.
Oʻzbekiston Respublikasi IIVning 2017-yil 27-iyuldagi 157-son buyrug‘i: “Muayyan huquqdan mahrum qilish, axloq tuzatish ishlari va ozodlikni cheklash tariqasidagi jazolarning ijrosini tashkil etish hamda shartli hukm qilingan shaxslar ustidan nazoratni amalga oshirish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnoma”. LexUZ. Kirish sanasi: 16.12.2025.
Türkiye Cumhuriyeti. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu. Madde 53 “Belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma”. T.C. Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü (PDF). Kirish sanasi: 16.12.2025.
Türkiye Cumhuriyeti. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun. Madde 3–5 (amaç, infazın koşulu, infazın dayanakları ve denetim). T.C. Adalet Bakanlığı (PDF). Kirish sanasi: 16.12.2025.
