КОЛЛАГЕН IV: ЖИГАР ФИБРОЗИНИ БАҲОЛАШДА НОН-ИНВАЗИВ БИОМАРКЕР СИФАТИДА БАҲОЛАНИШИ
Kalit so‘zlar:
жигар фибрози, Коллаген IV, биомаркер, экстрацеллюляр матрикс, нон-инвазив диагностика.Annotatsiya
Жигар фибрози сурункали жигар касалликларининг муҳим патогенетик босқичи бўлиб, унинг прогрессияси цирроз ва гепатоцеллюляр карцинома ривожланишига олиб келиши мумкин. Жигар биопсияси фиброзни баҳолашда “олтин стандарт” ҳисобланса-да, унинг инвазивлиги, асоратлар хавфи ва динамик кузатувда чекланганлиги нон-инвазив диагностик усулларни излашни талаб қилади. Экстрацеллюляр матрикс таркибий қисми бўлган Коллаген IV базал мембрана структурасининг асосий компоненти ҳисобланади ва фиброгенез жараёнида унинг қондаги концентрацияси ошади. Жигар тўқимасида синусоидал капилляризация ва матрикс қайта қурилиши жараёнлари Коллаген IV экспрессияси билан боғлиқ. Ушбу мақолада Коллаген IV нинг жигар фиброзини баҳолашдаги диагностик ва прогностик аҳамияти таҳлил қилинди ҳамда унинг нон-инвазив биомаркер сифатида қўлланилиш имкониятлари кўриб чиқилди.
Foydalaniladigan adabiyotlar
Schuppan D, Afdhal NH. Liver cirrhosis. Lancet. 2008;371(9615):838-51.
Rockey DC, Bell PD, Hill JA. Fibrosis—a common pathway to organ injury. N Engl J Med. 2015;372(12):1138-49.
Pinzani M, Vizzutti F, Arena U, Marra F. Noninvasive assessment of liver fibrosis. Nat Clin Pract Gastroenterol Hepatol. 2008;5(2):95-106.
Murawaki Y, Ikuta Y, Okamoto K, Koda M, Kawasaki H. Diagnostic value of serum markers of connective tissue turnover in predicting liver fibrosis. J Gastroenterol. 1999;34(1):59-65.
Lichtinghagen R, Pietsch D, Bantel H, Manns MP, Brand K, Bahr MJ. The Enhanced Liver Fibrosis (ELF) score: normal values and correlation with fibrosis stage. Liver Int. 2013;33(2):232-9.
European Association for the Study of the Liver (EASL). Clinical practice guidelines: non-invasive tests for evaluation of liver disease severity. J Hepatol. 2015;63(1):237-64.
Karsdal MA, Nielsen MJ, Sand JM, Henriksen K, Genovese F, Bay-Jensen AC, et al. Extracellular matrix remodeling in fibrosis. J Pathol. 2013;229(2):221-35.