BIRINCHI VA IKKINCHI JAHON URUSHLARI ADABIYOTIDA URUSHNING BADIIY TALQINI VA UNING PSIXOLOGIK TA’SIRI
Kalit so‘zlar:
Urush adabiyoti, psixologik travma, PTSD, kontuziya, xotira, identitet, begonalashuv, modernizm, travma nazariyasi, badiiy shaklAnnotatsiya
Ushbu maqola Birinchi va Ikkinchi jahon urushlariga oid adabiyotlarda urushning inson ruhiyatiga ko‘rsatgan ta’siri qanday ifodalanganini tahlil etadi. Unda, ayniqsa, travma, xotiraning izdan chiqishi, begonalashuv hamda shaxsiyatdagi o‘zgarishlar markaziy masalalar sifatida ko‘rib chiqiladi. Badiiy asarlarda urush faqat jismoniy voqelik emas, balki chuqur psixologik jarayon sifatida talqin qilinib, askarlar, tinch aholi va jamiyat hayotiga ta’siri keng yoritiladi. Erich Maria Remarque, Wilfred Owen, Virginia Woolf va Pat Barker singari mualliflarning asarlari orqali urush dahshatlarini boshdan kechirgan insonlarning ichki kechinmalari ochib beriladi. Fragmentar kompozitsiya, ong oqimi va vaqt tasviri kabi badiiy vositalar orqali urushning uzoq davom etuvchi ruhiy jarohatlari ifodalanadi. Maqolada tahlil qilingan asarlar urush adabiyoti faqat jang maydonini emas, balki travma, omon qolish va xotira bilan bog‘liq ichki dunyoni ham o‘rganishini ko‘rsatadi. Shuningdek, unda badiiy shaklning psixologik buzilishlarni aks ettirishdagi o‘rni yoritiladi.
Foydalaniladigan adabiyotlar
Remarque, Erich Maria. All Quiet on the Western Front. 1929.
Woolf, Virginia. Mrs. Dalloway. 1925.
Barker, Pat. Regeneration. 1991.
Caruth, Cathy. Unclaimed Experience: Trauma, Narrative, and History. Johns Hopkins University Press, 1996.
Fussell, Paul. The Great War and Modern Memory. Oxford University Press, 1975.
Owen, Wilfred. “Dulce et Decorum Est.” The Poetry Foundation, 1917.
Sassoon, Siegfried. The War Poems of Siegfried Sassoon. 1983.
Sedgwick, Eve Kosofsky. Epistemology of the Closet. University of California Press, 1990.
Woolf, Virginia. To the Lighthouse. 1927.
Holmes, Richard. Acts of War: The Behavior of Men in Battle. Free Press, 1985.
