AKKUMULYATORLAR ISHLAB CHIQARISHDAN UTILIZATSIYAGACHA: EKOLOGIK YO‘L
Kalit so‘zlar:
litiy-ion akkumulyator, hayotiy sikl, issiqxona gazlari, qayta ishlash, utilizatsiya, ekologik barqarorlik, uglerod izi.Annotatsiya
Ushbu maqolada litiy-ion akkumulyatorlarning butun hayotiy siklidagi xomashyo qazib olishdan tortib, ishlab chiqarish, foydalanish va utilizatsiyagacha bo‘lgan bosqichlardagi ekologik ta’siri tahlil qilingan. Ochiq statistik manbalar va ilmiy nashrlar asosida solishtirma issiqxona gazlari chiqindisi (kg /kW·soat), energiya sarfi hamda materiallarni qayta qoplash darajalari bo‘yicha miqdoriy hisob-kitoblar amalga oshirildi. 60 kW·soatlik elektromobil akkumulyatorini ishlab chiqarish misolida CO₂ chiqindisi va energiya balansi hisoblab chiqilgan, shuningdek, litiyni qazib olish va qayta ishlash orqali olishning solishtirma ekologik samaradorligi ko‘rsatib berilgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, akkumulyatorlarni qayta ishlash xomashyoni birlamchi qazib olishga nisbatan issiqxona gazlari chiqindisini o‘rtacha 70-75% ga kamaytiradi, biroq dunyo bo‘yicha qayta ishlash darajasi hozircha past (taxminan 5-20%) bo‘lib qolmoqda.
Foydalaniladigan adabiyotlar
Degen F. et al. Future greenhouse gas emissions of automotive lithium-ion battery cell production // Resources, Conservation and Recycling / ScienceDirect. - 2022.
Thunder Said Energy. Energy costs of lithium-ion batteries? - 2024. URL: https://thundersaidenergy.com
International Energy Agency (IEA). Recycling of Critical Minerals — Executive Summary. - 2024–2025. URL: https://www.iea.org/reports/recycling-of-critical-minerals
American Manganese Inc. (RecycLiCo Battery Materials). RecycLiCo Highlights CO2 Emission Savings for Lithium Production (Minviro Ltd. LCA hisoboti). - 2022.
Dunn J. Mineral Recovery Rates - the Why and How for Lithium-Ion Battery Recycling Policy // Union of Concerned Scientists. - 2025.
Lithium-Ion Battery Recycling — Global Strategic Business Report // ResearchAndMarkets / GlobeNewswire. — 2025.
Melin H. E. The 5% rate and other untruths about battery recycling. - 2024.
Assessment of recycling methods and processes for lithium-ion batteries // PMC (National Library of Medicine). - 2022.
Growth of Battery Recycling being realised // Ecobatt. - 2024.
EU's recycled content targets of lithium-ion batteries are likely to compromise critical metal circularity // ScienceDirect. - 2024.