JINOYAT PROTSESSIDA ADVOKATNING INSTITUTSIONAL MUSTAQILLIGI: NAZARIYA, AMALIYOT VA INSON HUQUQLARI KONTEKSTIDA
Kalit so‘zlar:
Tadqiqot doirasida advokat mustaqilligining quyidagi strukturaviy komponentlari aniqlanadi: — normativ mustaqillik (huquqiy maqomning qonunchilikda mustahkamlanishi), — institutsional avtonomiya (advokatura organlarining davlatdan ajratilganligi), — funksional erkinlik (himoya strategiyasini erkin tanlash), — protsessual tenglik (prokuror bilan qurollar tengligi), — iqtisodiy mustaqillik (davlat yoki boshqa manfaatdor subyektlardan moliyaviy qaramlikning yo‘qligi), — kasbiy daxlsizlik (immunitet, maxfiylik, bosimdan himoya).Annotatsiya
Mazkur ilmiy maqola jinoyat protsessida advokatning institutsional mustaqilligi fenomenini zamonaviy huquqiy davlat konsepsiyasi, inson huquqlari paradigmasi va adolatli sudlov doktrinasi kontekstida tizimli va ko‘p darajali tahlil qilishga bag‘ishlanadi. Tadqiqotda advokat mustaqilligi nafaqat kasbiy erkinlik yoki protsessual huquqlar yig‘indisi sifatida, balki jinoyat sudlovining legitimligi, normativ barqarorligi va konstitutsiyaviy mohiyatini belgilovchi fundamental institutsional kafolat sifatida konseptual qayta talqin qilinadi. Maqolada advokatura instituti davlatning repressiv mexanizmlari tizimida muvozanatlashtiruvchi subyekt sifatida talqin qilinib, uning real mustaqilligi yo‘qolgan sharoitda jinoyat protsessi formalistik, simulyativ va deklarativ huquqiy makonga aylanishi ilmiy asosda ko‘rsatib beriladi. Muallif advokat mustaqilligi faqat normativ darajada e’tirof etilishi bilan cheklanib qolmasdan, u tashkiliy, iqtisodiy, protsessual, kommunikativ va axborotga kirish erkinligi kabi o‘lchovlarda ham real kafolatlanishi zarurligini asoslaydi.
Foydalaniladigan adabiyotlar
O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi – advokatning huquqiy maqomi va inson huquqlarini ta’minlash asoslari.
O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat-protsessual kodeksi – himoya huquqi, advokat ishtiroki va protsessual vakolatlar.
O‘zbekiston Respublikasining “Advokatura to‘g‘risida”gi Qonuni – advokatlik faoliyati mustaqilligining normativ asoslari.
Boymurodov Z. – O‘zbekistonda advokatlarning jinoyat protsessidagi o‘rni va huquqiy muammolar
Maxmasoliyev N. – Jinoyat ishlarida advokat huquqiy yordam ko‘rsatishning umumiy asoslari (Modern Science and Research, 2025).
Qoraboyev B. – Advokatura va advokatlik faoliyatining mustaqilligi: huquqiy asoslar va konstitutsiyaviy kafolatlar (Modern Science and Research, 2025).
United Nations Basic Principles on the Role of Lawyers, U.N. Doc. A/CONF.144/28/Rev.1 (1990) – BMTning Advokatlar roli bo‘yicha asosiy tamoyillari.
United Nations Office at Geneva — Letter to the Office of the High Commissioner for Human Rights – advokatlar huquqlari va huquqiy davlat prinsipi.
O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi / O‘zbekiston Respublikasi Hukumat portali huquqiy materiallar
Damaska M. – Evidence Law Adrift. Yale University Press, 1997.
##submission.downloads##
Nashr qilingan
##submission.versions##
- 2026-09-23 (2)
- 2026-09-01 (1)