ARTERIAL GIPERTENZIYANING BOSH MIYA QON AYLANISHI BUZILISHLARIDAGI O‘RNI: XAVF OMILLARI, KLINIK KECHISHI VA PROFILAKTIKASI

ARTERIAL GIPERTENZIYANING BOSH MIYA QON AYLANISHI BUZILISHLARIDAGI O‘RNI: XAVF OMILLARI, KLINIK KECHISHI VA PROFILAKTIKASI

Mualliflar

  • O’tkirova Durdona Baxtiyorovna Eurasian Multidisciplinary university 2-bosqich talabasi

Kalit so‘zlar:

arterial gipertenziya, bosh miya qon aylanishi, insult, ishemik insult, gemorragik insult, miya tomirlari, ateroskleroz, kichik tomirlar kasalligi, qon bosimi, xavf omillari, profilaktika, nevrologik asoratlar.

Annotatsiya

Ushbu maqolada arterial gipertenziyaning bosh miya qon aylanishi buzilishlari rivojlanishidagi o‘rni, uning asosiy xavf omillari, patogenetik mexanizmlari, klinik kechishi va profilaktik ahamiyati tahlil qilinadi. Arterial qon bosimining uzoq vaqt davomida yuqori bo‘lishi miya tomirlari devorida strukturaviy va funksional o‘zgarishlarni yuzaga keltirib, ateroskleroz, kichik tomirlar kasalligi, tomir devorining qayta tuzilishi hamda miya to‘qimasining surunkali ishemik shikastlanishiga olib kelishi mumkin. Ushbu jarayonlar ishemik insult va miya ichidagi gemorragik qon quyilish xavfini oshiradi. Maqolada arterial gipertenziyaning ishemik va gemorragik insult bilan bog‘liq jihatlari taqqoslanib, qon bosimining nazoratsizligi, yosh, ortiqcha tana vazni, qandli diabet, dislipidemiya, kamharakatlik va zararli odatlarning umumiy xavfni oshirishdagi roli yoritiladi. Shuningdek, zamonaviy tibbiyotda arterial bosimni erta aniqlash va muntazam nazorat qilish, sog‘lom turmush tarzini shakllantirish hamda individual xavf omillarini korreksiya qilish insultning birlamchi va ikkilamchi profilaktikasining muhim yo‘nalishlari sifatida ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari arterial gipertenziyani samarali boshqarish bosh miya qon tomir kasalliklarining oldini olish va ularning og‘ir asoratlarini kamaytirishda muhim ahamiyatga ega ekanligini ko‘rsatadi.

Foydalaniladigan adabiyotlar

World Health Organization. Hypertension. Geneva: WHO; 2025.

World Health Organization. Stroke. Geneva: WHO; 2025.

World Health Organization. Global report on hypertension: The race against a silent killer. Geneva: WHO; 2023.

Mancia G., Kreutz R., Brunström M. et al. 2023 ESH Guidelines for the management of arterial hypertension. Journal of Hypertension. 2023;41(12):1874–2071.

Kleindorfer D.O., Towfighi A., Chaturvedi S. et al. 2021 Guideline for the Prevention of Stroke in Patients With Stroke and Transient Ischemic Attack. Stroke. 2021;52(7):e364–e467.

Bushnell C., Kernan W.N., Sharrief A.Z. et al. 2024 Guideline for the Primary Prevention of Stroke. Stroke. 2024;55:e344–e424.

Whelton P.K., Carey R.M., Aronow W.S. et al. 2017 ACC/AHA Guideline for the Prevention, Detection, Evaluation, and Management of High Blood Pressure in Adults. Hypertension. 2018;71(6):e13–e115.

Feigin V.L., Brainin M., Norrving B. et al. World Stroke Organization (WSO): Global Stroke Fact Sheet 2022. International Journal of Stroke. 2022;17(1):18–29.

Campbell B.C.V., Khatri P. Stroke. The Lancet. 2020;396(10244):129–142.

GBD 2021 Stroke Collaborators. Global, regional, and national burden of stroke and its risk factors, 1990–2021. The Lancet Neurology. 2024.

Bosh va orqa miyada qon aylanishining buzilishlari. Foydalanilgan o‘quv materiali. Unda bosh miya qon ta’minoti, karotid va vertebrobazillyar tizimlar, ishemik va gemorragik insult hamda ularning klinik xususiyatlari yoritilgan.

American Heart Association/American Stroke Association. 2024 Guideline for the Primary Prevention of Stroke. Dallas: AHA/ASA; 2024.

##submission.downloads##

Nashr qilingan

2026-09-01
Loading...