MIKROORGANIZMLARNING IRSIY MATERIAL TUZILISHI, GENOTIPI, FENOTIPI, PLAZMIDLAR, TRANSPOZONLAR, IS-ELEMENTLAR VA FAGLAR ORQALI GENOFONDAGI XILMA-XILLIK
Keywords:
Mikroorganizmlar, DNK, RNK, gen, genotip, fenotip, plazmid, transpozon, IS-element, fag, xromosoma, R-plazmid, F-plazmid, col-plazmid, genofond, virulentlikAbstract
Ushbu maqolada mikroorganizmlarning irsiy materiali, genotipi va fenotipi, shuningdek, plazmidlar, transpozonlar va IS-elementlarning populyatsiyadagi genofondagi roli batafsil tahlil qilinadi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, DNK bakteriya va viruslarda birlamchi irsiy material bo‘lib, RNK viruslarida esa RNK birlamchi irsiy material hisoblanadi. Genlar tuzuvchi, regulyator va operator turlariga bo‘linadi va mikroorganizmlarning oqsil, ferment va toksin sintezini nazorat qiladi. Plazmidlar bakteriyalarning qo‘shimcha genetik materialini tashuvchi va antibiotiklarga chidamlilik, virulentlik, biodegradatsiya kabi qo‘shimcha xususiyatlarni belgilovchi muhim elementlardir. Transpozonlar va IS-elementlar xromosoma va plazmidlar orasida genetik axborotni uzatish va mutatsiyalarni shakllantirishda muhim rol o‘ynaydi. Faglar esa lizogenizatsiya orqali yangi genlarni bakteriyalarga kiritib, fenotipik o‘zgarishlarni yuzaga keltiradi. Ushbu ishlar mikroorganizmlarning genetik tuzilishi va populyatsiyadagi genofondi ularning ekologik moslashuvi va patogenlik darajasini aniqlashda asosiy ahamiyatga ega ekanini ko‘rsatadi.
References
Madigan M.T., Martinko J.M., Bender K., Buckley D., Stahl D. Brock Biology of Microorganisms. 15th edition. Pearson, 2017.
Tortora G.J., Funke B.R., Case C.L. Microbiology: An Introduction. 13th edition. Pearson, 2019.
Willey J., Sherwood L., Woolverton C. Prescott’s Microbiology. 11th edition. McGraw-Hill, 2021.
Madigan M.T., Martinko J.M. Brock Microbiology: Principles and Explorations. 14th edition. Pearson, 2018.
Lederberg J., Tatum E. Genetic Exchange in Escherichia coli. Journal of Bacteriology, 1946, v.52, p.673–684.
Watanabe T. Resistance Transfer Factors in Shigella. Japanese Journal of Bacteriology, 1943, v.3, p.55–63.
Gratia A. Colicins and Bacteriocins in Escherichia coli. Comptes Rendus Hebdomadaires des Séances de l’Académie des Sciences, 1925, v.180, p.102–105.
Sambrook J., Russell D.W. Molecular Cloning: A Laboratory Manual. 3rd edition. Cold Spring Harbor Laboratory Press, 2001.
Clark A.J., Maaløe O. DNA Replication and Plasmid Maintenance in Bacteria. Microbiological Reviews, 1967, v.31, p.180–192.
