YER KADASTRI VA KO‘CHMAS MULK RO‘YXATI TIZIMLARINI MODERNIZATSIYA QILISH: XALQARO TAJRIBA VA O‘ZBEKISTON AMALIYOTINING QIYOSIY TAHLILI
Keywords:
yer kadastri, ko‘chmas mulk ro‘yxati, modernizatsiya, raqamli kadastr, xalqaro tajriba, O‘zbekiston, elektron ro‘yxatga olish, integratsiyalashgan axborot tizimi.Abstract
Maqolada yer kadastri va ko‘chmas mulk ro‘yxati tizimlarini modernizatsiya qilish masalalari xalqaro tajriba va O‘zbekiston amaliyoti asosida qiyosiy tahlil qilinadi. Rivojlangan mamlakatlar (Shvetsiya, Niderlandiya, Estoniya, Janubiy Koreya va boshqalar) tajribasida raqamli kadastr, yagona integratsiyalashgan ma’lumotlar bazasi, elektron ro‘yxatga olish, blokcheyn texnologiyalari va ochiq ma’lumotlar platformalarining qo‘llanilishi o‘rganiladi. O‘zbekistonda “Yer kadastri”, “Ko‘chmas mulk” axborot tizimlari, “Elektron hukumat” doirasidagi islohotlar, yer uchastkalarini raqamlashtirish va mulk huquqlarini ro‘yxatga olish jarayonlarining holati tahlil etiladi. Xalqaro tajribaning muvaffaqiyatli jihatlari O‘zbekiston sharoitiga moslashtirish imkoniyatlari, mavjud muammolar (ma’lumotlar sifatining pastligi, interdepartamental integratsiya yetishmasligi, huquqiy-me’yoriy asosning takomillashtirilishi zarurati) va ularni bartaraf etish bo‘yicha takliflar bayon etiladi. Tadqiqot natijalari yer va ko‘chmas mulk sohasidagi davlat boshqaruvini raqamlashtirish, investitsiyalar jalb etish va mulk huquqlarini himoya qilishni kuchaytirishga xizmat qilishi mumkin.
References
O‘zbekiston Respublikasining Yer kodeksi. 1998-yil 30-aprel, 598-I-son (o‘zgartirish va qo‘shimchalar bilan). — https://lex.uz/docs/-152653
O‘zbekiston Respublikasining “Davlat yer kadastri to‘g‘risida”gi Qonuni. 1998-yil 28-avgust, 666-I-son.
O‘zbekiston Respublikasining “Davlat kadastrlari to‘g‘risida”gi Qonuni. 2000-yil 15-dekabr, 171-II-son.
O‘zbekiston Respublikasining “Ko‘chmas mulkka bo‘lgan huquqlarni davlat ro‘yxatidan o‘tkazish to‘g‘risida”gi Qonuni. 2022-yil 28-noyabr, O‘RQ-803-son.
O‘zbekiston Respublikasining “O‘zboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkalariga hamda ularda qurilgan binolar va inshootlarga bo‘lgan huquqlarni e’tirof etish to‘g‘risida”gi Qonuni. 2024-yil 5-avgust, O‘RQ-937-son.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Yer hisobi va davlat kadastrlarini yuritish tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni. 2020-yil 7-sentabr, PF-6061-son.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasi Davlat soliq qo‘mitasi huzuridagi Kadastr agentligi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori. 2020-yil 7-sentabr, PQ-4819-son. — https://lex.uz/acts/-4985355
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Kadastr agentligi to‘g‘risidagi hamda Kadastr agentligining Davlat kadastrlari palatasi to‘g‘risidagi nizomlarni tasdiqlash haqida”gi qarori. 2021-yil 12-fevral, 66-son. — https://lex.uz/uz/docs/-5286538
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Kadastr agentligi faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori. 2022-yil 20-oktabr, PQ-405-son. — https://lex.uz/docs/-6246717
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Ko‘chmas mulkni ommaviy baholash tizimini joriy etish to‘g‘risida”gi Farmoni. 2025-yil 5-mart, PF-43-son. — https://lex.uz/docs/-7417774
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Respublikaning hudud, soha va tarmoqlarida raqamli texnologiyalar joriy etilishini yanada jadallashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori. 2025-yil 16-sentabr, PQ-286-son. — https://lex.uz/mact/-7730357
ISO 19152-1:2024. Geographic information — Land Administration Domain Model (LADM) — Part 1: Generic conceptual model. — Geneva: ISO, 2024. — 81 p. — https://www.iso.org/standard/81263.html
ISO 19152-2:2025. Geographic information — Land Administration Domain Model (LADM) — Part 2: Land registration. — Geneva: ISO, 2025. — https://www.iso.org/standard/81264.html
ISO 19152-4:2025. Geographic information — Land Administration Domain Model (LADM) — Part 4: Valuation information. — Geneva: ISO, 2025. — 62 p.
Williamson I., Enemark S., Wallace J., Rajabifard A. Land Administration for Sustainable Development. — Redlands, CA: ESRI Press, 2010.
Enemark S., Bell K.C., Lemmen C., McLaren R. Fit-For-Purpose Land Administration. FIG Publication No. 60. — Copenhagen: International Federation of Surveyors (FIG) and World Bank, 2014.
Kaufmann J., Steudler D. Cadastre 2014: A Vision for a Future Cadastral System. — FIG Commission 7, Working Group 7.1, 1998.
Steudler D., Rajabifard A., Williamson I.P. Evaluation of land administration systems // Land Use Policy. — 2004. — Vol. 21, No. 4. — P. 371–380.
